Adhyaya 1

ਅਧਿਆਇ ਮੰਗਲਾਚਰਨ ਨਾਲ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਸ਼ਣੁ (ਵਰਾਹ ਸਮੇਤ) ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ-ਸਹਿਤ ਵਿਆਸਦੇਵ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਨੈਮਿਸ਼ਾਰਣਯ ਦੇ ਯਜ੍ਞ-ਵਨ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਸਥਾਪਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਆਸ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਸੂਤ ਜੀ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੌਨਕ ਰਿਸ਼ੀ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਲੀ-ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਧਰਮ-ਹਾਨੀ, ਅਲਪ ਆਯੁ, ਦਰਿਦ੍ਰਤਾ ਅਤੇ ਪੁੰਨ-ਕਰਮ ਦੀ ਘੱਟ ਸਮਰਥਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਭਕਤੀ ਅਤੇ ਸੱਚਾ ਕਲਿਆਣ ਕਿਵੇਂ ਉਪਜੇ। ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਨੈਤਿਕ ਭਾਰ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਪੁੰਨ/ਪਾਪ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਕਰੁਣਾਮਈ ਗੁਰੂ ਕੇਸ਼ਵ-ਸਮਾਨ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਵੈਸ਼ਣਵ ਹਰਿ-ਕਥਾ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਜਾਂ ਉਡਾਉਂਦੇ ਹਨ ਉਹ ਨਿੰਦਿਤ ਹਨ। ਸੂਤ ਜੀ ਅਧਿਕਾਰ-ਪਰੰਪਰਾ ਵੱਲ ਮੋੜਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਜੈਮਿਨੀ ਨੂੰ ਵਿਆਸ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਕਹੀ ਗੱਲ ਸੁਣਾਉਣਗੇ—ਕਲੀ-ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਮੋਖਸ਼ ਕਿਵੇਂ ਸੁਲਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਹਰਿ-ਕਥਾ ਨੂੰ ਪਾਪ-ਨਾਸਕ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਆ-ਯੋਗ ਦਾ ਸਾਰ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।