Adhyaya 26
Brahma KhandaAdhyaya 2642 Verses

Adhyaya 26

The Glory of Truthful Oaths and Keeping One’s Promise (Satya & Pratijñā)

ਸ਼ੌਨਕ ਜੀ ਸੂਤ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਚਨ ਨਿਭਾਉਣ ਦਾ ਪੁੰਨ ਕਿੰਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਚਨ ਤੋੜਨ, ਝੂਠੀ ਕਸਮ ਖਾਣ ਦੇ ਪਾਪ ਦਾ ਫਲ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਧਿਆਇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੱਚੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਪਾਲਣਾ ਅਤਿ ਮਹਾਨ ਧਰਮ ਹੈ; ਇਸ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ-ਭੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕੁਲ ਤੇ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਤੱਕ ਉਲਟ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਵੀਰਵਿਕ੍ਰਮ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਰੇ ਦੇ ਭੇਸ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਦਾ ਹੱਥ ਮੰਗਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੀਰਵਿਕ੍ਰਮ ਆਪਣਾ ਸੱਜਾ ਹੱਥ ਗਿਰਵੀ ਰੱਖ ਕੇ ਵਚਨ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਅਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗ (ਜਨਕ ਆਦਿ) ਕੁਲ-ਮਰਿਆਦਾ ਤੇ ਉਚਿਤਤਾ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਰੋਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਹੱਥ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਤਦ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੁ/ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਅਤੇ ‘ਸੱਜੇ ਹੱਥ’ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕੁਲ ਨੂੰ ਵੈਕੁੰਠ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਿਆ-ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਨੂੰ ਭਕਤੀ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਮਾਰਗ ਅਤੇ ਕੁਲ-ਉਧਾਰਕ ਸਾਧਨ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Shlokas

Verse 1

शौनक उवाच । श्रोतुमिच्छामि ते प्राज्ञ कथयस्व समूलकम् । प्रतिज्ञापालने पुण्यं खंडने किं च किल्बिषम्

ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪ੍ਰਾਜ্ঞ! ਮੈਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ—ਮੂਲ ਸਮੇਤ ਪੂਰਾ ਵਰਣਨ ਕਰ। ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਨਿਭਾਉਣ ਨਾਲ ਕਿਹੜਾ ਪੁੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੋੜਨ ਨਾਲ ਕਿਹੜਾ ਪਾਪ ਲੱਗਦਾ ਹੈ?

Verse 2

अनृते शपथे किं वा सत्ये किंचिद्भवेन्मुने । दक्षिणं किंकरं दत्वा कृपां कृत्वा कृपार्णव

ਹੇ ਮੁਨੀ! ਝੂਠੀ ਸਹੁੰ ਦਾ ਕੀ ਫਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੱਚੀ ਸਹੁੰ ਦਾ ਕੀ? ਹੇ ਕਰੁਣਾ-ਸਮੁੰਦਰ! ਸੇਵਕ ਨੂੰ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਦੇ ਕੇ ਅਤੇ ਦਇਆ ਕਰ ਕੇ…

Verse 3

सूत उवाच । शृणुष्व मुनिशार्दूल कथयामि समूलतः । वैष्णवानां त्वमग्र्योऽसि सर्वलोकहिते रतः

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ! ਸੁਣ; ਮੈਂ ਮੂਲ ਤੋਂ ਹੀ ਸਮਝਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਵੈਸ਼ਣਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਅਗੇਵਾਨ ਹੈਂ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਵਿੱਚ ਰਤ ਹੈਂ।

Verse 4

धेनूनां तु शतं दत्त्वा यत्फलं लभते नरः । तस्मात्कोटिगुणं पुण्यं प्रतिज्ञापालने द्विज

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ! ਸੌ ਧੇਨੂਆਂ ਦਾ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਫਲ ਪਾਂਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਨਿਭਾਉਣ ਨਾਲ ਉਸ ਤੋਂ ਕਰੋੜ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

Verse 5

प्रतिज्ञाखंडनान्मूढो निरयं याति दारुणम् । शतमन्वंतरं यावत्पच्यते नात्र संशयः

ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਤੋੜਨ ਨਾਲ ਮੂੜ੍ਹ ਮਨੁੱਖ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਸੌ ਮਨਵੰਤਰਾਂ ਤੱਕ ਸੜਦਾ-ਤੜਫਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 6

ततोऽत्र जन्म चासाद्य निर्धनस्य निकेतने । अन्नवस्त्रैर्विहीनः स्या क्लेशी चापि स्वकर्मणा

ਫਿਰ ਇੱਥੇ ਗਰੀਬ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਅੰਨ ਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਤੋਂ ਵੰਝਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਕਲੇਸ਼ ਸਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 7

सत्येन शपथं कुर्याद्देवाग्निगुरुसन्निधौ । तावद्दहति वै गात्रं विष्णोर्वंशो न लुप्यते

ਦੇਵਤਿਆਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਗਨੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਨਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਸੱਚ ਨਾਲ ਹੀ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਤੱਕ ਸਤ੍ਯ ਕਾਇਮ ਹੈ, ਦੇਹ ਪਾਪ-ਫਲ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸੜਦੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਵੰਸ਼ ਨਹੀਂ ਟੁੱਟਦਾ।

Verse 8

मिथ्यायां शपथे विप्र किमहं वच्मि सांप्रतम् । शतमन्वंतरं विप्र निरयं मिथ्यया किमु

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਝੂਠੀ ਸਹੁੰ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਹੁਣ ਕੀ ਕਹਾਂ? ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਝੂਠ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸੌ ਮਨਵੰਤਰਾਂ ਤੱਕ ਨਰਕ ਹੀ ਨਰਕ ਹੈ।

Verse 9

निर्माल्यं श्रीहरेः स्पृष्ट्वा सत्येन मुनिपुंगव । गृहीत्वा पुरुषान्सप्त पच्यते निरये चिरम्

ਹੇ ਸਤ੍ਯੇਨ, ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਜੋ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਿ ਦੇ ਨਿਰਮਾਲ੍ਯ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪੀ ਸੱਤ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਡੁਬੋ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਤਪਦਾ ਹੈ।

Verse 10

कदाचिज्जन्म संप्राप्य कुष्ठी च प्रतिजन्मनि । सत्येनैवं भवेद्विप्र अनृते वै किमुच्यते

ਕਦੇ-ਕਦੇ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਹਰ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਕੋੜ੍ਹ ਦਾ ਰੋਗ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੇ ਸਤ੍ਯ ਨਾਲ ਵੀ ਇਹ ਹਾਲ ਹੈ, ਤਾਂ ਝੂਠ ਬਾਰੇ ਫਿਰ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ?

Verse 11

यो मर्त्यो दक्षिणं दत्वा करं तत्प्रतिपाल्यते । तस्य प्राप्तिर्भवेत्कृष्णः सत्यं सत्यं वदाम्यहम्

ਜੋ ਮਰਤ੍ਯ ਨਿਯਤ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਦੇ ਕੇ ਉਸ ਵਚਨ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਤੇ ਆਦਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ—ਮੈਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 12

करं दत्त्वा तु यो मर्त्यो वचनस्य च पालनम् । तावन्न कुर्यात्पितरः प्राप्नुवंति च यातनाम्

ਜੋ ਮਰਤ੍ਯ ਹੱਥ ਦੇ ਕੇ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਕਰੇ ਪਰ ਆਪਣਾ ਬਚਨ ਨਾ ਨਿਭਾਵੇ—ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਰ ਵੀ ਦੁੱਖ ਤੇ ਯਾਤਨਾ ਭੋਗਦੇ ਹਨ।

Verse 13

स्वयं तु मुनिशार्दूल निरयं चातिदारुणम् । उद्धारं कोटिपुरुषैर्मृतो याति न संशयः

ਪਰ ਉਹ ਆਪ, ਹੇ ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਮਰਨ ਪਿੱਛੋਂ ਉਸ ਦਾ ਉੱਧਾਰ ਕਰੋੜਾਂ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 14

शौनक उवाच । कृष्णप्राप्तिः पुरा कस्य करस्य प्रतिपालनात् । दक्षिणस्य मुने ब्रूहि श्रोतुमिच्छामि सादरात्

ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮੁਨੀ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ—ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਨੇ ਮੁਨੀ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਦੇ ਹੱਥ ਦੀ ਸੇਵਾ/ਪਾਲਣਾ ਕਰਕੇ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ? ਮੈਂ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 15

सूत उवाच । पुरा किंचित्पुरे शूद्रो नाम्नासीद्वीरविक्रमः । बह्वाशी पृथुलांगश्च बहुवक्तातिसुंदरः

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਵੀਰਵਿਕ੍ਰਮ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ—ਬਹੁਤ ਖਾਣ ਵਾਲਾ, ਚੌੜੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਬਹੁਤ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ।

Verse 16

धनवान्पुत्रवान्सभ्यो विद्वान्सर्वजनप्रियः । विप्राणामतिथीनां च पूजकः सर्वदैव तु

ਉਹ ਧਨਵਾਨ ਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਧੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੁਭਾਸ਼ੀ ਤੇ ਵਿਦਵਾਨ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ—ਅਤੇ ਸਦਾ ਹੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਅਤਿਥੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 17

पितृभक्तो द्विजश्रेष्ठ प्रतिज्ञापालकः सदा । वाचां गुरुजनानां च पालको हरिसेवकः

ਹੇ ਦਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਹ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਭਗਤ ਹੈ, ਸਦਾ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਤੇ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਹਰਿ ਦਾ ਸੇਵਕ ਹੈ।

Verse 18

एकदा सुंदरो गेहं श्वपचस्तस्य छद्मना । प्राप्तो धृत्वा ब्राह्मणस्य रूपं वै तरुणः सुधीः

ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਨੌਜਵਾਨ ਛਦਮ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਉਸ ਸ਼ਵਪਚ (ਅਛੂਤ) ਦੇ ਘਰ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ ਹੋਇਆ।

Verse 19

ब्राह्मण उवाच । शृणु मे वचनं धीर मम जाया मृता शुभा । किं करोमि क्व गच्छामि कथयाद्यानुकंपया

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਧੀਰਜਵਾਨ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ। ਮੇਰੀ ਸੁਭਾਗੀ ਪਤਨੀ ਮਰ ਗਈ ਹੈ। ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ? ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਦੱਸ।

Verse 20

विवाहं यो जनः कुर्याद्ब्राह्मणं च विशेषतः । किं च दानैः किं च तीर्थैः किं यज्ञैर्व्रतकोटिभिः

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਵਿਵਾਹ ਕਰਵਾਏ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਦਾਨਾਂ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ, ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ, ਯਜਨਾਂ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ, ਜਾਂ ਕਰੋੜਾਂ ਵਰਤਾਂ ਦੀ ਵੀ ਕੀ ਲੋੜ?

Verse 21

इति श्रुत्वा त्वसौ विप्रं चोक्तवान्वीरविक्रमः । शृणु मे वचनं ब्रह्मन्बालास्ति मम कन्यका

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਵਿਕ੍ਰਮੀ ਪੁਰਖ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਬੋਲਾ: “ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ—ਮੇਰੀ ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਧੀ ਹੈ।”

Verse 22

यदिच्छा ते भवेद्विप्र दास्यामि विधिपूर्वकम् । नय मे दक्षिणं हस्तं दास्यामि चान्यथा नहि

ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ, ਜੇ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਵਿਧੀ-ਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿਆਂਗਾ। ਮੇਰਾ ਸੱਜਾ ਹੱਥ ਫੜ ਲੈ; ਇਸੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਦਾਨ ਕਰਾਂਗਾ—ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਨਹੀਂ।

Verse 23

तस्यैतद्वचनं श्रुत्वा जग्राह दक्षिणं करम् । श्वपचो हर्षयुक्तो वै प्रोवाच वचनं त्विति

ਉਸ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਸ਼ਵਪਚ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸੱਜਾ ਹੱਥ ਫੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਬੋਲਿਆ।

Verse 24

ब्राह्मण उवाच । कृत्वा शुभ क्षणं मह्यं देहि कन्यां शुभान्विताम् । विलंबे बहुविघ्नं स्यादिति शास्त्रेषु निश्चितम्

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਮੇਰੇ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਮੁਹੂਰਤ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰ ਕੇ, ਸ਼ੁਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਕਨਿਆ ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦਿਓ। ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਨੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਰੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਵਿਘਨ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।”

Verse 25

वीरविक्रम उवाच । तुभ्यं श्वः कन्यकां ब्रह्मन्दास्यामि नास्ति चान्यथा । दक्षिणं च करं दत्वा न कुर्यात्पुरुषाधमः

ਵੀਰਵਿਕ੍ਰਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਕੱਲ੍ਹ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਨਿਆ ਦੇਵਾਂਗਾ—ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਰਾਹ ਨਹੀਂ। ਸੱਜਾ ਹੱਥ ਦੇ ਕੇ ਜੋ ਵਚਨ ਤੋੜੇ, ਉਹੀ ਪੁਰਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅਧਮ ਹੈ।”

Verse 26

इति श्रीपाद्मे महापुराणे ब्रह्मखंडे सूतशौनकसंवादे । षडिंवशतितमोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਪਾਦਮ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਸੂਤ ਅਤੇ ਸ਼ੌਨਕ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਅੰਦਰ, ਛੱਬੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 27

कथं विप्राय ते कन्यां शूद्राय दातुमिच्छसि । अज्ञातायाकुलीनाय न ददस्व विशेषतः

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ? ਜੋ ਅਣਜਾਣ ਅਤੇ ਕੁਲੀਨਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਤਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਨਾ ਦੇ।

Verse 28

ऊचुस्तज्जातयः सर्वे जनकाद्यास्तपोधन । अस्माकं वचनं तात शृणुष्व वीरविक्रम

ਤਦ ਜਨਕ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਸੱਜਣ-ਸਬੰਧੀ ਬੋਲੇ: “ਹੇ ਤਪ-ਧਨ ਵਾਲੇ ਤਪਸਵੀ! ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਸਾਡੀ ਬਾਤ ਸੁਣ; ਹੇ ਮਹਾਵੀਰ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ!”

Verse 29

न ज्ञायते कुलं यस्य देशगोत्रधनं तथा । शीलं वयस्तस्य कन्या स्वजनैर्न च दीयते

ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਕੁਲ ਅਣਜਾਣ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਦੇਸ਼, ਗੋਤ੍ਰ ਤੇ ਧਨ ਵੀ ਨਾਹ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇ, ਉਸ ਦਾ ਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਉਮਰ ਵੀ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੋਵੇ—ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੱਜਣ ਧੀ ਵਿਆਹ ਲਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ।

Verse 30

स उवाच द्विजश्रेष्ठ दत्तं मे दक्षिणं करम् । कदाचिदन्यथाकर्तुं न शक्नोमि च सर्वथा

ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਮੇਰਾ ਦਾਹਿਣਾ ਹੱਥ ਦਾਨ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ, ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਉਲਟ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।”

Verse 31

इत्युक्त्वा तान्स विप्राय कन्यां दातुं प्रचक्रमे । दृष्ट्वेति ज्ञातयः सर्वे विस्मयमद्भुतं ययुः

ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਕਨਿਆ ਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵੇਖ ਕੇ ਸਾਰੇ ਸਾਕ-ਸੰਬੰਧੀ ਅਦਭੁਤ ਵਿਸਮਯ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਏ।

Verse 32

सत्यं तद्वचनं श्रुत्वा शंखचक्रगदाधरः । आविर्बभूव सहसा चारुह्य गरुडं मुने

ਉਹ ਸੱਚੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ੰਖ-ਚੱਕਰ-ਗਦਾ ਧਾਰਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਅਚਾਨਕ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ—ਹੇ ਮੁਨੀ, ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਆਰੂੜ੍ਹ ਹੋ ਕੇ।

Verse 33

श्रीभगवानुवाच । धन्यं ते च कुलं धर्मोधन्यस्ते जननी पिता । धन्यं ते वचनं सत्यं धन्यं ते दक्षिणं करम्

ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਧੰਨ ਹੈ ਤੇਰਾ ਕੁਲ ਅਤੇ ਧੰਨ ਹੈ ਤੇਰਾ ਧਰਮ। ਧੰਨ ਹਨ ਤੇਰੀ ਮਾਤਾ ਤੇ ਪਿਤਾ। ਧੰਨ ਹਨ ਤੇਰੇ ਸੱਚੇ ਬਚਨ, ਅਤੇ ਧੰਨ ਹੈ ਤੇਰਾ ਦੱਖਣਾ ਹੱਥ।

Verse 34

धन्यं कर्म्म च ते जन्म त्रैलोक्ये नैव विद्यते । एवं ते कर्मणा साधो चोद्धारं कुरुषे कुलम्

ਧੰਨ ਹੈ ਤੇਰਾ ਕਰਮ ਅਤੇ ਧੰਨ ਹੈ ਤੇਰਾ ਜਨਮ; ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਸਾਧੂ, ਐਸੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਦਾ ਉੱਧਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।

Verse 35

सूत उवाच । एवं ब्रुवति श्रीकृष्णे विमानं स्वर्णनिर्मितम् । आगतं हरिगणैर्युक्तं सर्वत्र गरुडध्वजम्

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਦ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਵਿਮਾਨ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ—ਹਰੀ ਦੇ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ—ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਗਰੁੜ-ਧਵਜ ਲਹਿਰਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।

Verse 36

सर्वं तस्य कुलं ब्रह्मन्स श्वपाकपुरोहितम् । रथे चारोपयामास शंखपद्मधरः स्वयं

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਪਦਮ ਧਾਰਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੁਲ ਨੂੰ—ਇੱਕ ਚਾਂਡਾਲ ਨੂੰ ਵੀ ਕੁਲ-ਪੁਰੋਹਿਤ ਬਣਾਕੇ—ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਲਿਆ।

Verse 37

गृहीत्वा तान्हरिः सर्वान्गतो वैकुंठमंदिरम् । तत्र तस्थौ चिरं ते च कृत्वा भोगं सुदुर्ल्लभम्

ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਹਰੀ ਵੈਕੁੰਠ ਦੇ ਮੰਦਰ-ਮਹਲ ਨੂੰ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਉਹ ਚਿਰਕਾਲ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੀ ਅਤਿ ਦੁਲੱਭ ਦਿਵ੍ਯ ਭੋਗ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ।

Verse 38

वचनं लंघयेद्यस्तु यस्तु वा दक्षिणं करम् । सकुलो निरयं याति सत्यं सत्यं वदाम्यहम्

ਜੋ ਕੋਈ ਦਿੱਤੇ ਬਚਨ ਨੂੰ ਲੰਘੇ, ਜਾਂ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦੀ ਕੀਤੀ ਕਸਮ ਨੂੰ ਤੋੜੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਕੁਲ ਸਮੇਤ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਸੱਚ ਹੈ—ਮੈਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 39

तस्यान्नं तु जलं ब्रह्मन्न ग्राह्यं पितृदैवतैः । त्यक्त्वा धर्मो गृहं तस्य भीत्या याति द्विजोत्तम

ਪਰ ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਅੰਨ ਤੇ ਜਲ ਪਿਤ੍ਰ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਗ੍ਰਹਿਣਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ, ਧਰਮ ਡਰ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 40

दत्वाशां यो जनः कुर्यान्नैराश्यं चैव मूढधीः । स स्वकान्कोटिपुरुषान्गृहीत्वा नरकं व्रजेत्

ਜੋ ਮੂਰਖ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਪਹਿਲਾਂ ਆਸ ਦੇ ਕੇ ਫਿਰ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਨੇਕਾਂ ਕੋਟਿ ਪੁਰਖਾਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 41

वचनं लंघयेद्यस्तु धर्मस्तस्य विलंघति । नृपाग्नितस्करैर्विप्र सत्यं सत्यं सुनिश्चितम्

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਬਚਨ ਲੰਘਦਾ ਹੈ, ਧਰਮ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹ ਪੱਕੀ ਸੱਚਾਈ ਹੈ—ਰਾਜਾ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਚੋਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 42

स्वर्गोत्तरमिमं सम्यक्श्रुत्वा स्वर्गोत्तरं व्रजेत् । जीवन्मुक्तस्त्विहामुत्र कृष्णाख्यं धाम चोत्तमम्

ਇਸ ‘ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਉੱਚੇ’ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਪਰੇ ਉਸ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਇੱਥੇ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨਾਮਕ ਪਰਮ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।