Adhyaya 25
Brahma KhandaAdhyaya 2537 Verses

Adhyaya 25

The Glory of the Divine Name and the Doctrine of Name-Offenses (Nāma-aparādha)

ਸ਼ੌਨਕ ਸ੍ਰੀਪਾਦ/ਵਿਸ਼ਣੁ-ਕਥਾ ਨੂੰ ਪਾਪ-ਨਾਸਕ ਕਹਿ ਕੇ ਸੂਤ ਜੀ ਤੋਂ ਦਿਵ੍ਯ ਨਾਮ ਜਪਣ ਦੀ ਯਥਾਰਥ ਵਿਧੀ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ। ਸੂਤ ਜੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੰਵਾਦ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ: ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਤਟ ਤੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਘਟਨ ਅਤੇ ਉਪਾਏ ਬਾਰੇ ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਜੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਪਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਗੋਵਿੰਦ/ਹਰੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਾਧਨ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਨਾਮ-ਅਪਰਾਧਾਂ ਤੋਂ ਕੜੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਵੀ ਹੈ। ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ, ਗੁਰੂ ਦਾ ਅਦਰ ਨਾ ਕਰਨਾ, ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਉਪਹਾਸ ਕਰਨਾ ਆਦਿ ਅਪਰਾਧ ਆਤਮਿਕ ਪਤਨ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣਦੇ ਹਨ; ਕਪਟ ਅਤੇ ਲੋਭ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਪ ਨਿਸ਼ਫਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਧਿਆਇ ਪੁਰਾਣ-ਸ਼੍ਰਵਣ/ਪਾਠ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੀ ਗਾਂਦਾ ਹੈ—ਤੀਰਥ-ਫਲ, ਕਪਿਲਾ-ਦਾਨ ਸਮਾਨ ਪੁੰਨ, ਸੰਤਾਨ, ਧਨ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ। ਪਾਠਕ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪੁਸਤਕ-ਦਾਨ ਨੂੰ ਭਕਤੀ-ਕਰਮ ਵਜੋਂ ਵਿਧਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਲੇਖਾ ਚਿਤ੍ਰਗੁਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Shlokas

Verse 1

शौनक उवाच । श्रीपदं विष्णुचरितं सर्वोपद्रवनाशनम् । सर्वपापक्षयकरं दुष्टग्रहनिवारणम्

ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਵਿਸ਼ਣੂ-ਚਰਿਤ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼੍ਰੀਪਦ ਸਭ ਉਪਦ੍ਰਵਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਖ਼ਯ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਟ ਗ੍ਰਹਾਂ (ਹਾਨਿਕਾਰਕ ਗ੍ਰਹ-ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ) ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।’

Verse 2

विष्णुसान्निध्यदं चैव चतुर्वर्गफलप्रदम् । यः शृणोति नरो भक्त्या चांते याति हरेर्गृहम्

ਇਹ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਸਾਨ্নਿਧਤਾ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚਾਰ ਪੁਰੁਸ਼ਾਰਥਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 3

नामोच्चारणमाहात्म्यं श्रूयते महदद्भुतम् । यदुच्चारणमात्रेण नरो यायात्परं पदम्

ਦਿਵ੍ਯ ਨਾਮ ਦੇ ਉਚਾਰਣ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤਿ ਮਹਾਨ ਤੇ ਅਦਭੁਤ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਕੇਵਲ ਉਸ ਦੇ ਉਚਾਰਣ ਮਾਤ੍ਰ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਪਰਮ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 4

तद्वदस्वाधुना सूत विधानं नामकीर्तने । सूत उवाच । शृणु शौनक वक्ष्यामि संवादं मोक्षसाधनम्

“ਤਾਂ ਹੇ ਸੂਤ, ਹੁਣ ਨਾਮ-ਕੀਰਤਨ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧੀ ਵਿਧਾਨ ਦੱਸੋ।” ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਸ਼ੌਨਕ, ਸੁਣੋ; ਮੈਂ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਸਾਧਨ ਬਣਨ ਵਾਲਾ ਸੰਵਾਦ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ।”

Verse 5

नारदः पृष्टवान्पूर्वं कुमारं तद्वदामि ते । एकदा यमुनातीरे निविष्टं शांतमानसम्

ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਰਦ ਨੇ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਸੀ; ਉਹੀ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹੁਣ ਸੁਣਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਇਕ ਵਾਰ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਬੈਠਿਆ ਸੀ।

Verse 6

सनत्कुमारं पप्रच्छ नारदो रचिताञ्जलि । श्रुत्वा नानाविधान्धर्मान्धर्मव्यतिकरांस्तथा

ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਨਾਰਦ ਨੇ ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਧਰਮ ਦੇ ਅਨੇਕ ਵਿਧਾਨ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਮਿਲਾਪ-ਵਿਕਾਰ ਵੀ ਸੁਣੇ ਸਨ।

Verse 7

श्रीनारद उवाच । योऽसौ भगवता प्रोक्तो धर्मव्यतिकरो नृणाम् । कथं तस्य विनाशः स्यादुच्यतां भगवत्प्रिय

ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਿਯ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦਾ ਜੋ ਵਿਗਾੜ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋਵੇ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ।”

Verse 8

श्रीसनत्कुमार उवाच । शृणु नारद गोविंद प्रिय गोविंदधर्मवित् । यत्पृष्टं लोकनिर्मुक्तिकारणं तमसः परम्

ਸ਼੍ਰੀ ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੁਣ, ਹੇ ਨਾਰਦ—ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਪ੍ਰਿਯ, ਗੋਵਿੰਦ-ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ—ਤੂੰ ਜੋ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਣ: ਅੰਧਕਾਰ ਤੋਂ ਪਰੇ ਪਰਮ ਤੱਤ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ-ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੈ।

Verse 9

सर्वाचारविवर्जिताः शठधियो व्रात्या जगद्वञ्चकाः । दंभाहंकृतिपानपैशुनपराः पापाश्च ये निष्ठुराः

ਜੋ ਸਾਰੇ ਸਦਾਚਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਮਨੋਂ ਛਲੀਆ ਹਨ—ਵ੍ਰਾਤ੍ਯ, ਜਗਤ ਨੂੰ ਠੱਗਣ ਵਾਲੇ—ਦੰਭ, ਅਹੰਕਾਰ, ਮਦਿਰਾਪਾਨ ਅਤੇ ਚੁਗਲੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ; ਜੋ ਪਾਪੀ ਅਤੇ ਨਿਰਦਈ ਹਨ।

Verse 10

ये चान्ये धनदारपुत्रनिरताः सर्वेऽधमास्तेऽपि हि । श्रीगोविंदपदारविंदशरणाः शुद्धा भवंति द्विज

ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਧਨ, ਇਸਤ੍ਰੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਮ ਗਏ ਹਨ—ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸਭ ਨੀਚ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਤਾਂ ਵੀ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ, ਸ਼੍ਰੀ ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਕਮਲ-ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਨਾਲ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 11

तमपि देवकरं करुणाकरस्थविरजंगममुक्तिकरं परम् । अतिचरंत्यपराधपरा जना य इह तान्वपति ध्रुवनाम हि

ਉਸ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵੀ—ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਉਪਕਾਰਕ, ਕਰੁਣਾ ਦਾ ਸਾਗਰ, ਅਤੇ ਅਚਲ-ਚਲ ਸਭ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਅਪਰਾਧ ਵਿੱਚ ਰਤੇ ਲੋਕ ਭਾਰੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਧ੍ਰੁਵ ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੰਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 12

सर्वापराधकृदपि मुच्यते हरिसंश्रयः । हरेरप्यपराधान्यः कुर्याद्द्विपदपांसनः

ਸਾਰੇ ਅਪਰਾਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵੀ ਹਰਿ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਦੋ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ ਨੀਚ ਹਰਿ ਦੇ ਹੀ ਵਿਰੁੱਧ ਅਪਰਾਧ ਕਰੇ, ਉਸ ਲਈ ਐਸੀ ਕੋਈ ਸ਼ਰਨ ਨਹੀਂ।

Verse 13

नामाश्रयः कदाचित्स्यात्तरत्येव स नामतः । नाम्नो हि सर्वसुहृदो ह्यपराधात्पतत्यधः

ਜੋ ਕੋਈ ਕਦੇ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਦਿਵ੍ਯ ਨਾਮ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸੇ ਨਾਮ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਉਸ ਨਾਮ ਦਾ ਅਪਰਾਧ ਕਰੇ—ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਹੈ—ਉਹ ਉਸ ਅਪਰਾਧ ਕਰਕੇ ਅਧੋਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 14

श्रीनारद उवाच । के तेऽपराधा विप्रेंद्र नाम्नो भगवतः कृताः । विनिघ्नंति नृणां कृत्यं प्राकृतं ह्यानयंति च

ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਵਿਪ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਨਾਮ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਕੀਹ-ਕੀਹ ਅਪਰਾਧ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ? ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਧਰਮਕ ਕਰਤਵਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰੀ, ਸਧਾਰਣ ਰਾਹਾਂ ਵੱਲ ਖਿੱਚ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 15

श्रीसनत्कुमार उवाच । सतां निंदा नाम्नः परममपराधं वितनुते । यतः ख्यातिं यांतं कथमु सहते तद्विगर्हाम् । शुभस्य श्रीविष्णोर्य इह गुणनामादिसकलं । धियाभिन्नं पश्येत्स खलु हरिनामाहितकरः

ਸ਼੍ਰੀ ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੰਤ-ਜਨਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨੀ ਨਾਮ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਪਰਾਧ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਉਸ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਿਆ ਕਿਵੇਂ ਸਹੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਅਤੇ ਜੋ ਇੱਥੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਭੇਦ ਨਾ ਕਰਕੇ ਸ਼ੁਭ ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਣੂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਗੁਣ, ਨਾਮ ਆਦਿ ਸਭ ਨੂੰ ਇਕ ਰੂਪ ਦੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਹਰਿ-ਨਾਮ ਦੁਆਰਾ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਹਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 16

गुरोरवज्ञा श्रुतिशास्त्रनिंदनं तथार्थवादो हरिनाम्नि कल्पनम् । नामापराधस्य हि पापबुद्धिर्न विद्यते तस्य यमैर्हि शुद्धिः

ਗੁਰੂ ਦੀ ਅਵਗਿਆ, ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ, ਹਰਿ-ਨਾਮ ਵਿੱਚ ਅਰਥਵਾਦ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਹਰਿ ਦੇ ਨਾਮ ਬਾਰੇ ਕਲਪਿਤ ਅਰਥ ਜਾਂ ਨਵੀਂ ਘੜਤ ਬਣਾਉਣਾ—ਇਹ ਸਭ ਨਾਮ-ਅਪਰਾਧ ਹਨ। ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਅਪਰਾਧ ਕੀਤੇ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਪਾਪ ਦੀ ਸੱਚੀ ਬੁੱਧੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ; ਇਸ ਲਈ ਯਮ ਆਦਿ ਸਧਾਰਣ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

Verse 17

धर्मव्रतत्याग हुतादि सर्वशुभक्रिया साम्यमपि प्रमादः । अश्रद्दधानो विमुखोऽप्यशृण्वन्यश्चोपदेशः शिवनामापराधः

ਧਰਮ ਅਤੇ ਵਰਤਾਂ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਨਾ, ਹਵਨ ਆਦਿ ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਉਪੇਖਾ ਕਰਨੀ—ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਦ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਕਤੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਮੰਨ ਲੈਣਾ—ਇਹ ਵੀ ਅਪਰਾਧ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਵਿਰੋਧੀ ਹੈ ਜਾਂ ਸੁਣਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ-ਨਾਮ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਣਾ—ਇਹ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਨਾਮ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਅਪਰਾਧ ਹੈ।

Verse 18

श्रुत्वापि नाममाहात्म्यं यः प्रीतिरहितोऽधमः । अहं ममादि परमो नाम्नि सोऽप्यपराधकृत्

ਨਾਮ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ ਜੋ ਨੀਚ ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰੇਮ-ਆਨੰਦ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਮ ਵਿੱਚ ‘ਮੈਂ’ ‘ਮੇਰਾ’ ਆਦਿ ਅਹੰਕਾਰ ਧਾਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਰਮ ਮੰਨਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਭੀ ਅਪਰਾਧ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 19

एवं नारद शंकरेण कृपया मह्यं मुनीनां परं । प्रोक्तं नामसुखावहं भगवतो वर्ज्यं सदा यत्नतः । ये ज्ञात्वापि न वर्जयंति सहसा नाम्नोऽपराधान्दश । क्रुद्धा मातरमप्यभोजनपराः खिद्यंति ते बालवत्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਨਾਰਦ, ਕਰੁਣਾ ਕਰਕੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਮੁਨੀਵਰਾਂ ਦੀ ਪਰਮ ਸਿੱਖਿਆ ਦੱਸੀ: ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਮ ਦੇ ਦਸ ਅਪਰਾਧ ਸਦਾ ਯਤਨ ਨਾਲ ਤਿਆਗਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਜਾਣ ਕੇ ਵੀ ਤੁਰੰਤ ਉਹ ਦਸ ਅਪਰਾਧ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੇ, ਉਹ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਦੁੱਖ ਪਾਂਦੇ ਹਨ—ਜਿਵੇਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਠੁਕਰਾ ਕੇ ਖਾਣ ਤੋਂ ਹਠ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

Verse 20

अपराधविमुक्तो हि नाम्नि जप्तं सदा चर । नाम्नैव तव देवर्षे सर्वं सेत्स्यति नान्यतः

ਇਸ ਲਈ ਅਪਰਾਧਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਸਦਾ ਦਿਵ੍ਯ ਨਾਮ ਦਾ ਜਪ ਕਰ। ਹੇ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ, ਕੇਵਲ ਨਾਮ ਨਾਲ ਹੀ ਤੇਰਾ ਸਭ ਕੁਝ ਸਿਧ ਹੋਵੇਗਾ—ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਉਪਾਏ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।

Verse 21

श्रीनारद उवाच । सनत्कुमार प्रिय साहसानां विवेकवैराग्यविवर्जितानाम् । देहप्रियार्थात्मपरायणानां मुक्तापराधाः प्रभवंति नः कथम्

ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪ੍ਰਿਯ ਸਨਤਕੁਮਾਰ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਸਾਹਸਿਕ ਕਰਮਾਂ ਵੱਲ ਝੁਕਦੇ ਹਾਂ, ਵਿਵੇਕ ਅਤੇ ਵੈਰਾਗ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਦੇਹ, ਪ੍ਰਿਯ ਵਸਤੂਆਂ, ਧਨ-ਸੰਪੱਤੀ ਅਤੇ ਆਤਮਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਲਕਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਾਂ—ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਅਪਰਾਧਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?

Verse 22

श्रीसनत्कुमार उवाच । जाते नामापराधे तु प्रमादे तु कथंचन । सदा संकीर्तयन्नाम तदेकशरणो भवेत्

ਸ਼੍ਰੀ ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੇ ਨਾਮ ਦਾ ਅਪਰਾਧ ਹੋ ਵੀ ਜਾਵੇ—ਚਾਹੇ ਪ੍ਰਮਾਦ ਨਾਲ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਾਰਨ—ਤਾਂ ਸਦਾ ਨਾਮ ਦਾ ਸੰਕੀਰਤਨ ਕਰਦਾ ਰਹੇ ਅਤੇ ਉਸੇ ਦੀ ਇਕਮਾਤ੍ਰ ਸ਼ਰਨ ਲਵੇ।

Verse 23

नामापराधयुक्तानां नामान्येव हरंत्यघम् । अविश्रांति प्रयुक्तानि तान्येवार्थ कराणि यत्

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਨਾਮ ਦੇ ਅਪਰਾਧਾਂ ਦਾ ਭਾਰ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਵੀ ਕੇਵਲ ਦਿਵ੍ਯ ਨਾਮ ਹੀ ਹਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਨਾਮ ਬਿਨਾ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਜਪੇ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਉਹੀ ਨਾਮ ਮਨੋਰਥ ਨੂੰ ਸਫਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 24

नामैकं यस्य चिह्नं स्मरणपथगतं श्रोत्रमूलं गतं वा । शुद्धं वाऽशुद्धवर्णं व्यवहितरहितं तारयत्येव सत्यम् । तच्चेद्देहद्रविणजनितालोभपाखण्ड मध्ये । निक्षिप्तं स्यान्न फलजनकं शीघ्रमेवात्र विप्र

ਇੱਕੋ ਨਾਮ—ਉਸ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਮਾਤ੍ਰ—ਚਾਹੇ ਯਾਦ ਦੇ ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕੰਨ ਦੇ ਮੂਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੋਵੇ; ਚਾਹੇ ਸ਼ੁੱਧ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਜਾਂ ਅਸ਼ੁੱਧ ਵਰਣਾਂ ਨਾਲ ਉਚਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ—ਜੇ ਬਿਨਾ ਟੁੱਟੇ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਤਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਨਾਮ ਦੇਹ ਤੇ ਧਨ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਲੋਭ ਅਤੇ ਪਾਖੰਡ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੁੱਟਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ, ਇੱਥੇ ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਫਲਹੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 25

इति श्रीपाद्मे महापुराणे ब्रह्मखंडे सूतशौनकसंवादे । पंचविंशतितमोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਪਾਦਮ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਸੂਤ ਅਤੇ ਸ਼ੌਨਕ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਅੰਦਰ, ਪਚੀਸਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 26

विदुर्विष्ण्वभिधानं ये ह्यपराधपरा नराः । तेषामपि भवेन्मुक्तिः पठनादेव नारद

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਅਪਰਾਧਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ—ਹੇ ਨਾਰਦ—ਇਸ ਪਾਠ ਦੇ ਪੜ੍ਹਨ ਮਾਤ੍ਰ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

Verse 27

नाम्नो माहात्म्यमखिलं पुराणे परिगीयते । ततः पुराणमखिलं श्रोतुमर्हसि मानद

ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਨਾਮ ਦੀ ਸਮੂਹ ਮਹਿਮਾ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਾਨਦ, ਤੈਨੂੰ ਪੂਰਾ ਪੁਰਾਣ ਸੁਣਨਾ ਯੋਗ ਹੈ।

Verse 28

पुराणश्रवणे श्रद्धा यस्य स्याद्भ्रातरन्वहम् । तस्य साक्षात्प्रसन्नः स्याच्छिवो विष्णुश्च सानुगः

ਹੇ ਭਰਾ, ਜੋ ਨਿੱਤ-ਨਿੱਤ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰਵਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 29

यत्स्नात्वा पुष्करे तीर्थे प्रयागे सिंधुसंगमे । तत्फलं द्विगुणं तस्य श्रद्धया वै शृणोति यः

ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੇ ਤੀਰਥ, ਪ੍ਰਯਾਗ ਅਤੇ ਸਿੰਧੂ ਦੇ ਸੰਗਮ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜੋ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਦੋਗੁਣਾ ਫਲ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਹ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ।

Verse 30

ये पठंति पुराणानि शृण्वंति च समाहिताः । प्रत्यक्षरं लभंत्येते कपिलादानजं फलम्

ਜੋ ਮਨ ਇਕਾਗਰ ਕਰਕੇ ਪੁਰਾਣ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਰ ਅੱਖਰ ਦੇ ਬਦਲੇ ਕਪਿਲਾ ਗਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਪ੍ਰਤੱਖ ਪਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 31

अपुत्रो लभते पुत्रं धनार्थी लभते धनम् । विद्यार्थी लभते विद्यां मोक्षार्थी मोक्षमाप्नुयात्

ਨਿਸੰਤਾਨ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਧਨ ਦਾ ਇੱਛੁਕ ਧਨ ਪਾਂਦਾ ਹੈ; ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਿਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦਾ ਅਰਥੀ ਮੋਖਸ਼ ਨੂੰ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

Verse 32

ये शृण्वंति पुराणानि कोटिजन्मार्जितं खलु । पापजालं तु ते हत्वा गच्छंति हरिमंदिरम्

ਜੋ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦਾ ਸ਼੍ਰਵਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਰੋੜਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਨੂੰ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਨਾਸ ਕਰਕੇ ਹਰੀ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 33

पुराणवाचकं विप्रं पूजयेद्भक्तिभावतः । गोभूहिरण्यवस्त्रैश्च गंधपुष्पादिभिर्मुने

ਹੇ ਮੁਨੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪੁਰਾਣ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਭਕਤੀ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰੋ; ਗਾਂ, ਭੂਮੀ, ਸੋਨਾ, ਵਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧ, ਫੁੱਲ ਆਦਿ ਭੇਟ ਕਰਕੇ।

Verse 34

कांस्यैर्विनिर्मितं पात्रं जलपात्रं मुदान्वितः । कर्णकुंडलकं चैव मुद्रिकां स्वर्णनिर्मिताम्

ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਬਣਿਆ ਪਾਤ੍ਰ—ਜਲ-ਪਾਤ੍ਰ—ਅਰਪਣ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਣੇ ਕਾਨਾਂ ਦੇ ਕੁੰਡਲ ਤੇ ਅੰਗੂਠੀ ਵੀ ਭੇਟ ਕੀਤੀ।

Verse 35

आसनं तु तथा दद्यात्पुष्पमाल्यं तपोधन । वित्तशाठ्यं न कुर्वीत दानं हीनफलं यतः

ਹੇ ਤਪੋਧਨ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਸਨ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਵੀ ਦਿਓ। ਧਨ ਵਿੱਚ ਛਲ ਨਾ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਐਸਾ ਦਾਨ ਅਲਪ ਫਲ ਹੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 36

पुराणं वाचयेद्विप्र सर्वकामार्थसिद्धये । सुवर्णं रजतं वस्त्रं पुष्पमाल्यं तु चंदनम्

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸਭ ਇੱਛਤ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਪੁਰਾਣ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਸੋਨਾ, ਚਾਂਦੀ, ਵਸਤ੍ਰ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਤੇ ਚੰਦਨ ਭੇਟ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

Verse 37

दद्याद्यो पुस्तकं भक्त्या सगच्छेद्धरिमंदिरम् । कुर्वंति विधिनानेन संपूर्णं पुस्तकं च ये । तेषां नामानि लिंपेत चित्रगुप्तोऽर्चनाद्द्विज

ਜੋ ਕੋਈ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪੁਸਤਕ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰਿ ਦੇ ਮੰਦਰ-ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਇਸ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਰੀ ਪੁਸਤਕ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਅਰਪਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਚਿਤ੍ਰਗੁਪਤ ਉਸ ਅਰਚਨਾ ਕਰਕੇ ਲਿਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।