Adhyaya 24

Verse 1

शौनक उवाच । विदुषांवर तत्त्वज्ञ कथयस्व महामते । इदानीं मम दानानां माहात्म्यं क्रमतो मुने

ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਹੇ ਤੱਤਵ-ਜਾਣੂ, ਹੇ ਮਹਾਮਤੀ! ਹੁਣ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਮੇਰੇ ਦਾਨਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਮੈਨੂੰ ਕਥਨ ਕਰੋ।

Verse 2

सूत उवाच । क्षितिदानं मुनिश्रेष्ठ दानानामुत्तमं मतम् । येन कृतं वै तद्दानं सर्वदानफलं मतम्

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਦਾਨ ਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਇਹ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਦਾਨਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 3

क्षितिं ससस्यां यो दद्याद्ब्राह्मणाय द्विजोत्तम । विष्णुलोके सुखं भुंक्ते यावदिंद्राश्चतुर्दश

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋੱਤਮ, ਜੋ ਕੋਈ ਫਸਲਾਂ ਸਮੇਤ ਉਪਜਾਊ ਧਰਤੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਣੁ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਚੌਦਾਂ ਇੰਦਰਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੁਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।

Verse 4

पृथिव्यां जन्म चासाद्य सार्वभौमस्ततो नृपः । महीं सर्वां चिरं भुक्त्वा व्रजेद्वै श्रीहरेर्गृहम्

ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਨਮ ਪਾ ਕੇ ਉਹ ਰਾਜਾ ਸਰਵਭੌਮ ਸਮਰਾਟ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਭੋਗ ਕੇ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਿ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 5

गोचर्ममात्रां भूमिं यः प्रयच्छति द्विजातये । स गच्छति हरेर्गेहं सर्वपापविवर्जितः

ਜੋ ਕੋਈ ਦ੍ਵਿਜਾਤੀ ਨੂੰ ਗੋਚਰਮ ਮਾਤ੍ਰ ਜਿੰਨੀ ਭੂਮੀ ਵੀ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਹਰੀ ਦੇ ਗ੍ਰਿਹ-ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 6

शतं गावो वृषश्चैको यत्र तिष्ठंत्ययंत्रिताः । गोचर्ममात्रां तां भूमिं प्रवदंति महर्षयः

ਜਿੱਥੇ ਸੌ ਗਾਂਵਾਂ ਅਤੇ ਇਕ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਬਿਨਾ ਰੋਕ-ਟੋਕ ਖੜੇ ਰਹਿ ਸਕਣ, ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਉਸ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਿਸਤਾਰ ਨੂੰ ਗੋਚਰਮ-ਮਾਤ੍ਰ, ਅਰਥਾਤ ਗਾਂ ਦੀ ਖਾਲ ਜਿਤਨਾ ਹੀ ਮਾਪ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 7

भूमिनेता भूमिदाता द्वौ चापि स्वर्गगामिनौ । ग्राह्या भूमिर्द्विजैः प्राज्ञैस्त्यक्त्वा दानशतान्यपि

ਭੂਮੀ ਲੈਣ ਲਈ ਰਾਹ ਦਿਖਾਉਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਭੂਮੀ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ—ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਸਵਰਗਗਾਮੀ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਪ੍ਰਾਜ਼্ঞ ਦਵਿਜ ਭਾਵੇਂ ਹੋਰ ਸੈਂਕੜੇ ਦਾਨ ਛੱਡਣ ਪੈਣ, ਤੱਥਾਪਿ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ।

Verse 8

अज्ञानी भूसुरो यस्तु त्यजेद्भूमिं विमोहितः । प्रतिजन्मन्यसौ विप्रो भवेच्चात्यंत दुःखभाक्

ਪਰ ਜੋ ਅਗਿਆਨੀ ਭੂਸੁਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੋਹ ਵਿਚ ਪੈ ਕੇ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਹਰ ਜਨਮ ਵਿਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਅਤਿਅੰਤ ਦੁੱਖ ਦਾ ਭਾਗੀ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Verse 9

अन्यतो यः समासाद्य दद्याद्भूमिं द्विजातये । तस्मै विप्र जगन्नाथो ददाति परमं पदम्

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਜੋ ਕੋਈ ਹੋਰ ਥਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਦਵਿਜ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਗੰਨਾਥ ਪ੍ਰਭੂ ਪਰਮ ਪਦ, ਅਰਥਾਤ ਉੱਚਤਮ ਧਾਮ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।

Verse 10

स्वदत्तां परदत्तां च मेदिनीं यो हरेद्द्विज । युक्तः कोटिकुलैर्याति नरकं चातिदारुणम्

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਜੋ ਕੋਈ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਹੜਪ ਲਏ—ਚਾਹੇ ਆਪਣੀ ਦੱਤੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪਰਾਈ ਦੱਤੀ—ਉਹ ਕਰੋੜਾਂ ਕੁਲਾਂ ਸਮੇਤ ਬੱਝਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 11

हरेद्यो वै महीं विप्र देवब्राह्मणयोरपि । न दृष्टा निष्कृतिस्तस्य कोटिकल्पशतैर्मुने

ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ! ਜੋ ਕੋਈ ਦੇਵਾਂ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਭੂਮੀ ਚੁਰਾਏ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਉਸ ਕਰਤੂਤ ਦੀ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿੱਤਿ ਕੋਟਿ-ਕਲਪਾਂ ਦੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦੀ।

Verse 12

भूमिं यो परदत्तां च रक्षति क्ष्मापतिर्द्विज । पुण्यं कोटिगुणं स्याद्वै तस्य दानं जनादपि

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ! ਜੋ ਰਾਜਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵੱਲੋਂ ਦਾਨ ਕੀਤੀ ਭੂਮੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਕੋਟਿਗੁਣਾ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 13

सप्तद्वीपां महीं दत्त्वा यत्पुण्यं प्राप्यते द्विज । तत्पुण्यं प्राप्नुयान्मर्त्यो धेनुं यच्छन्द्विजातये

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ! ਸੱਤ ਦੀਪਾਂ ਸਮੇਤ ਧਰਤੀ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜੋ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਪੁੰਨ ਮਰਤ੍ਯ ਨੂੰ ਦ੍ਵਿਜਾਤੀ ਨੂੰ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 14

ददाति वृषभं यस्तु दरिद्राय कुटुंबिने । सर्वपापविनिर्मुक्तो शिवलोकं स गच्छति

ਜੋ ਕੋਈ ਗਰੀਬ ਕੁਟੁੰਬੀ ਨੂੰ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਿਵਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 15

तिलप्रमाणं स्वर्णं यो ब्राह्मणाय प्रयच्छति । हरेर्निकेतनं याति युक्तः कोटिकुलैरपि

ਜੋ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਤਿਲ ਦੇ ਮਾਪ ਜਿਤਨਾ ਸੋਨਾ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੋਟਿਕੁਲਾਂ ਸਮੇਤ ਹਰੀ ਦੇ ਨਿਕੇਤਨ—ਉਸ ਦੇ ਧਾਮ—ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 16

यो दद्याद्रजतं विप्र साधवे भूसुराय वै । प्राप्नोति चंद्रलोकं च पिबेत्तत्रामृतं सदा

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਜੋ ਕੋਈ ਸਾਧੁ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ ਭੂਸੁਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਚਾਂਦੀ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਚੰਦਰਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਸਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀਂਦਾ ਹੈ।

Verse 17

प्रवालं मौक्तिकं चैव हीरकं च मणिं तथा । यो ददाति द्विजश्रेष्ठ स्वर्गलोकं स गच्छति

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਜੋ ਕੋਈ ਪ੍ਰਵਾਲ, ਮੋਤੀ, ਹੀਰਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਣੀਆਂ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਵਰਗਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 18

तुलापुरुषदानेन यत्पुण्यं लभते जनः । शालग्रामशिलां दत्त्वा तस्मात्कोटिगुणं लभेत्

ਤੁਲਾਪੁਰੁਸ਼-ਦਾਨ ਕਰਕੇ ਜੋ ਪੁੰਨ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਸ਼ਿਲਾ ਦਾਨ ਕਰਕੇ ਉਸ ਤੋਂ ਕਰੋੜ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 19

सप्तद्वीपां क्षितिं दत्वा सशैलवनकाननाम् । यत्पुण्यं लभते तद्वै शालग्रामशिलाप्रदः

ਸੱਤ ਦੀਪਾਂ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ, ਪਹਾੜਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਉਪਵਨਾਂ ਸਮੇਤ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜੋ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਪੁੰਨ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਸ਼ਿਲਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 20

शालग्रामशिलां यो वै दद्याद्भूमिसुराय च । तेन विप्र प्रदत्तानि भुवनानि चतुर्दश

ਜੋ ਕੋਈ ਸੱਚੇ ਮਨ ਨਾਲ ਭੂਮਿਸੁਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਸ਼ਿਲਾ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਚੌਦਾਂ ਭੁਵਨਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 21

तुलापुरुषदानं यः करोति द्विजपुंगव । जनन्याश्चोदरे तस्य पुनर्जन्म न विद्यते

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ-ਪੁੰਗਵ! ਜੋ ਕੋਈ ਤੁਲਾਪੁਰੁਸ਼-ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਤਾ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿਚ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।

Verse 22

सालंकारां द्विजश्रेष्ठ कन्यां यच्छति यो नरः । स गच्छेद्ब्रह्मसदनं पुनर्जन्म न विद्यते

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਜੋ ਨਰ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਕੁਆਰੀ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸਦਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਲਈ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ।

Verse 23

कन्याविक्रयिणो नास्ति नरकान्निष्कृतिः पुनः । कन्यादानकृतो नास्ति स्वर्गादागमनं पुनः

ਜੋ ਕੁਆਰੀ (ਧੀ) ਨੂੰ ਵੇਚਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਨਰਕ ਤੋਂ ਮੁੜ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ; ਪਰ ਜੋ ਕਨਿਆਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਮੁੜ ਆਉਣਾ ਨਹੀਂ।

Verse 24

इति श्रीपाद्मेमहापुराणे ब्रह्मखंडे सूतशौनकसंवादे । चतुर्विंशतितमोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮਖੰਡ ਵਿੱਚ ਸੂਤ-ਸ਼ੌਨਕ ਸੰਵਾਦ ਅਧੀਨ ਚੌਵੀਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 25

वस्त्रं यच्छति यो दिव्यं साधवे वै द्विजायते । स्वर्गे दिव्यांबरधरश्चिरं तिष्ठेद्द्विजोत्तम

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ! ਜੋ ਕੋਈ ਸਾਧੂ ਨੂੰ ਦਿਵ੍ਯ ਵਸਤ੍ਰ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਦਿਵ੍ਯ ਅੰਬਰ ਧਾਰ ਕੇ ਚਿਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 26

धेनुं पुरातनीं यच्छेद्वस्त्रं च जरितं द्विज । नूत्नां रजोवतीं कन्यां स गच्छेन्निरयं तथा

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ! ਜੋ ਕੋਈ ਪੁਰਾਤਨ ਧੇਨੁ ਅਤੇ ਘਿਸੇ-ਪੁਰਾਣੇ ਵਸਤ੍ਰ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਜੋਵਤੀ ਨਵ-ਵਿਆਹੀ ਕਨਿਆ ਨੂੰ ਦੇ ਦੇਵੇ—ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 27

कन्याविक्रयिणो ब्रह्मन्न पश्येल्लपनं बुधः । दृष्ट्वा चाज्ञानतो वापि कुर्य्यान्मार्तंड दर्शनम्

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਮਨੁੱਖ ਕਨਿਆ-ਵਿਕ੍ਰਯ ਦੇ ਕਰਤੱਬ ਵੱਲ ਤੱਕੇ ਵੀ ਨਾ। ਜੇ ਅਗਿਆਨਤਾ ਨਾਲ ਵੇਖ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਵਜੋਂ ਮਾਰਤੰਡ (ਸੂਰਜ) ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇ।

Verse 28

फलदाता नरो गच्छेत्त्रिदिवं च द्विजोत्तम । भुंक्ते कल्पसहस्राणि फलं तत्रामृतोपमम्

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ! ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਫਲ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤ੍ਰਿਦਿਵ (ਸਵਰਗ) ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਲਪਾਂ ਤੱਕ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਸਮਾਨ ਫਲ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।

Verse 29

शाकं यच्छति यो मर्त्यो शिवस्यभवनं द्विज । याति कल्पद्वयं भुंक्ते दुर्ल्लभं पायसं सुरैः

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ! ਜੋ ਮਰਤਯ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਕ-ਸਬਜ਼ੀ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋ ਕਲਪਾਂ ਤੱਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਦੁਰਲਭ ਪਾਇਸ (ਖੀਰ) ਭੋਗਦਾ ਹੈ।

Verse 30

घृतदो दधिदश्चैव तक्रदो दुग्धदस्तथा । विष्णोर्निकेतनं गत्वा सुधापानं करोति सः

ਜੋ ਘੀ, ਦਹੀਂ, ਛਾਛ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਨਿਕੇਤਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਪਾਨ ਦਾ ਸੁਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 31

गंधदः पुष्पदश्चैव मर्त्यो याति सुरालयम् । तिष्ठेद्युगसहस्राणि गंधपुष्पविभूषितः

ਜੋ ਮਰਤਯ ਜੀਵ ਸੁਗੰਧ ਅਤੇ ਫੁੱਲ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਵਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਤਰ ਤੇ ਪੁਸ਼ਪਾਂ ਨਾਲ ਵਿਭੂਸ਼ਿਤ ਹੋ ਕੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯੁਗਾਂ ਤਕ ਉੱਥੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 32

शय्यादानं दानसारं ब्राह्मणाय ददाति यः । स याति ब्रह्मसदनं पर्य्यंके शेरते चिरम्

ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸ਼ਯਿਆ-ਦਾਨ—ਦਾਨਾਂ ਦਾ ਸਾਰ—ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸਦਨ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਪਲੰਗ ਉੱਤੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 33

पीठदाता दीपदाता सर्वदुष्कृतवर्जितः । स्वर्गे सिंहासने तिष्ठेज्ज्वलद्दीपावलीवृतः

ਜੋ ਆਸਨ ਦਾਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਜੋ ਦੀਵਾ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਜਗਮਗ ਦੀਪਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸਿੰਘਾਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠਦਾ ਹੈ।

Verse 34

तांबूलं यो नरो दद्याद्भूमिं भुंक्तेऽखिलां सुखम् । स्वर्गे देवांगनाक्रोडे सुप्तस्तांबूलमत्ति वै

ਜੋ ਨਰ ਤਾਂਬੂਲ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਭ ਸੁਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਦੇਵ-ਅੰਗਨਾਵਾਂ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਤਾਂਬੂਲ ਦਾ ਆਸਵਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 35

विद्यादानं दानवरं करोति यो नरोत्तमः । प्रेत्य स सन्निधिं विष्णोस्तिष्ठेद्युगशतत्रयम्

ਜੋ ਨਰੋਤਮ ਵਿਦਿਆ-ਦਾਨ—ਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ—ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਰਨੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਸਾਨਿਧ੍ਯ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸੌ ਯੁਗਾਂ ਤਕ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 36

प्राप्य ज्ञानं ततस्तत्र दुर्ल्लभं वै द्विजर्षभ । दुर्ल्लभं मोक्षमाप्नोति श्रीहरेः कृपया द्विज

ਉਥੇ ਉਹ ਦੁਰਲੱਭ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮਨੁੱਖ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਿ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਦੁਰਲੱਭ ਮੋਖਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।

Verse 37

अनाथं दुःखितं विप्रं पाठयेद्वै नरोत्तमः । श्रीहरेर्भवनं याति पुनर्जन्मविवर्जितः

ਜੋ ਨਰੋੱਤਮ ਅਨਾਥ ਤੇ ਦੁਖੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਪਾਠ ਪੜ੍ਹਾਵੇ, ਉਹ ਪੁਨਰਜਨਮ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਿ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 38

यो नरः पुस्तकं दद्याद्भक्तिश्रद्धासमन्वितः । प्रतिवर्णं लभेत्पुण्यं कपिलाकोटिदानजम्

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਕਤੀ ਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੁਸਤਕ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਹਰ ਅੱਖਰ ਦੇ ਬਦਲੇ ਪੁੰਨ ਪਾਂਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਕਪਿਲਾ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਕਰੋੜਾਂ ਦਾਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ।

Verse 39

मधुदो गुडदश्चैव मर्त्यो यातीक्षुसागरम् । लवणप्रदो नरो याति वारुणं लोकमेव च

ਜੋ ਮਰਤ੍ਯ ਸ਼ਹਿਦ ਅਤੇ ਗੁੜ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਇੱਖੂ-ਸਾਗਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਜੋ ਲੂਣ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਵਰੁਣ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 40

सर्वेषामेव दानानामन्नं वारि द्विजोत्तम । तत्त्वज्ञैर्मुनिभिः सर्वैः प्रवरं वै प्रकीर्त्तितम्

ਸਭ ਦਾਨਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋੱਤਮ, ਅੰਨ ਅਤੇ ਜਲ ਦਾ ਦਾਨ ਹੀ ਤੱਤਵ-ਜ੍ਞਾਨੀ ਸਭ ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਸਰਵੋਤਮ ਕਿਹਾ ਹੈ।

Verse 41

अन्नं वारि द्विजश्रेष्ठ येन दत्तं महीतले । तेन दत्तानि दानानि सर्वाणि च द्विजर्षभ

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਿਸ ਨੇ ਅੰਨ ਅਤੇ ਜਲ ਦਾਨ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਨੇ ਹੀ ਸਭ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੇ—ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ-ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ।

Verse 42

अन्नदो यो नरो विप्र प्राणदश्च प्रकीर्त्तितः । तस्मात्समस्तदानानामन्नदो लभते फलम्

ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ! ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਅੰਨ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਾਣ-ਦਾਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਅੰਨ-ਦਾਤਾ ਨੂੰ ਸਮਸਤ ਦਾਨਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 43

यथाचान्नं तथा वारि द्वे तुल्ये च प्रकीर्त्तिते । वारिणा च विना चान्नं सिद्धं न स्याद्द्विजोत्तम

ਜਿਵੇਂ ਅੰਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਜਲ—ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਸਮਾਨ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ। ਜਲ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਅੰਨ ਸਿੱਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ।

Verse 44

क्षुधा तृषा द्विज व्याघ्र द्वे च तुल्ये प्रकीर्त्तिते । अतश्चान्नं च तोयं च श्रेष्ठं प्रोक्तं बुधैरपि

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ-ਵਿਆਘ੍ਰ! ਭੁੱਖ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੋਵੇਂ ਸਮਾਨ ਕਹੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਅੰਨ ਅਤੇ ਜਲ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਬੁੱਧਿਮਾਨਾਂ ਨੇ ਵੀ ਸਰਵੋਤਮ ਲੋੜਾਂ ਆਖਿਆ ਹੈ।

Verse 45

अन्नदानं क्षितौ ब्रह्मन्ये कुर्वंति नरोत्तमाः । सर्वपापविनिर्मुक्ता गच्छंति हरिमंदिरम्

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਜੋ ਨਰੋਤਮ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅੰਨ-ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਹਰੀ ਦੇ ਮੰਦਰ-ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 46

यावंत्यन्नानि भो विप्र यच्छति क्षितिमंडले । ब्रह्महत्याश्च तावंत्यो नश्यंत्येव तपोधन

ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ! ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਿਤਨੇ ਅੰਨ ਦੇ ਭਾਗ ਕੋਈ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਤਨੇ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਤਪ-ਧਨ।

Verse 47

यच्छतां चान्नदानानि शरीराणि च पातकम् । गात्राणि गृह्णतां त्यक्त्वा सहसा यांति शौनक

ਹੇ ਸ਼ੌਨਕ! ਦਾਤਿਆਂ ਦੇ ਅੰਨ-ਦਾਨ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵੀ ਪਾਪ ਨਾਲ ਦੂਸ਼ਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਛੱਡ ਕੇ ਪੁੰਨ ਅਚਾਨਕ ਹੀ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 48

अतः पापिष्ठ चान्नानि न गृह्णंति मनीषिणः । गृह्णंति मोहाद्ये मूढा भवंति पापभागिनः

ਇਸ ਲਈ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਅਤਿ ਪਾਪੀ ਦੇ ਅੰਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ; ਪਰ ਜੋ ਮੂੜ੍ਹ ਮੋਹ ਵਿਚ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਪਾਪ ਦੇ ਭਾਗੀ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 49

कुर्याद्भूमिष्ठमुदकं चैकं भो द्विजसत्तम । सर्वपापैर्विनिर्मुक्तो व्रजेत्स हरिमंदिरम्

ਹੇ ਦਵਿਜ-ਸੱਤਮ! ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਇਕ ਬੂੰਦ ਵੀ ਅਰਪਣ ਕਰੇ; ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਫਿਰ ਹਰਿ ਦੇ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 50

प्रयत्नेन द्विजश्रेष्ठ कर्त्तव्यो धनसंचयः । संचितं च धनं ब्रह्मन्दानकर्मणि विक्षिपेत्

ਹੇ ਦਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਯਤਨ ਨਾਲ ਧਨ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਧਨ ਇਕੱਠਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਦਾਨ-ਕਰਮ ਵਿਚ ਲਗਾ ਦੇਵੇ।

Verse 51

रणंति ये च कार्पण्याद्धनं ते चातिदुःखिनः । अंते सर्वधनं त्यक्वा निःस्वा गच्छंति भो मुने

ਜੋ ਕੰਜੂਸੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਧਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਅਤਿ ਦੁਖੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅੰਤ ਵੇਲੇ ਸਾਰਾ ਧਨ ਛੱਡ ਕੇ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਨਿਰਧਨ ਹੋ ਕੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 52

मानवा ये सदा दानं दत्त्वा दत्त्वा दरिद्रति । दरिद्रास्तेन विज्ञेया नरलोके महेश्वराः

ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰੋ! ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਵੀ ਜੇ ਗਰੀਬ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਮਨੁੱਖ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ‘ਦਰਿਦ੍ਰ’ ਸਮਝੇ ਜਾਣ।

Verse 53

परलोके द्विजव्याघ्र साधुसंयमवर्जिते । निर्दये बंधुहीने च न दत्तं नोपतिष्ठते

ਹੇ ਦਵਿਜ-ਵਿਆਘ੍ਰ! ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਸਾਧੁ-ਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸੰਯਮ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਨਿਰਦਈ ਅਤੇ ਬੰਧੂ-ਹੀਣ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਜੋ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਕਦੇ ਸਹਾਰਾ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ।

Verse 54

स्थिते धने नरो यो वै नाश्नाति न ददाति सः । दरिद्र इव विज्ञेयः प्रेत्य निश्वासमुत्सृजेत्

ਧਨ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨਾ ਆਪ ਭੋਗਦਾ ਹੈ ਨਾ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਦਰਿਦ੍ਰ ਸਮਝਿਆ ਜਾਵੇ; ਮਰਨ ਪਿੱਛੋਂ ਉਹ ਕੇਵਲ ਆਖ਼ਰੀ ਸਾਹ ਛੱਡ ਕੇ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 55

तपसोऽपि वरं दानं प्रोक्तं च तत्त्वदर्शिभिः । अतो यत्नाद्द्विजश्रेष्ठ दानकर्म समाचरेत्

ਤੱਤਵਦਰਸ਼ੀ ਮਹਾਤਮਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਤਪ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਤਮ ਦਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਯਤਨ ਨਾਲ ਦਾਨ-ਧਰਮ ਦਾ ਆਚਰਨ ਕਰ।

Verse 56

दाता दानं न दद्याद्वै समुत्सृज्य द्विजातये । स याति निरयं घोरं सर्वजंतुभयावहम्

ਜੇ ਦਾਤਾ ਦਾਨ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਕਰ ਕੇ ਵੀ ਦਵਿਜ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਨੂੰ ਵਚਨਿਆ ਦਾਨ ਨਾ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 57

दानं दाता प्रतिग्राही न स्मरेच्च न याचते । निरये चोभयोर्वासो यावच्चंद्र दिवाकरौ

ਦਾਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਨਾ ਦਾਤਾ ਨਾ ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਾਹੀ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਮੁੜ ਚੇਤੇ ਕਰੇ, ਨਾ ਮੰਗੇ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਦੋਵੇਂ ਚੰਦਰਮਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਹਿਣ ਤਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣਗੇ।

Verse 58

ब्रह्महत्यादि पापानि यानि वै द्विजसत्तम । तानि दानेन हन्यंते तस्माद्दानं समाचरेत्

ਹੇ ਦਵਿਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਆਦਿ ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਪਾਪ ਹਨ, ਉਹ ਦਾਨ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਯਤਨ ਨਾਲ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।