Adhyaya 22

Verse 1

शौनकौवाच । माहात्म्यं ब्रूहि सर्वज्ञ शृण्वतां पापनाशनम् । सर्वप्राणिहितार्थाय तुलस्या अनुकंपया

ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਸਰਵਜ੍ਞ! ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਕਰੋ—ਜੋ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰੇ—ਸਭ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਕਰੁਣਾ ਕਰਕੇ।

Verse 2

सूत उवाच । तुलस्याः परिसरे यस्य काननं तिष्ठति द्विज । गृहस्य तीर्थरूपत्वान्नायांति यमकिंकराः

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ! ਜਿਸ ਦੇ ਘਰ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇਕ ਵਨ-ਉਪਵਨ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਘਰ ਤੀਰਥ-ਸਰੂਪ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਉੱਥੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ।

Verse 3

तुलस्याः काननं विप्र सर्वपापहरं शुभम् । रोपयंति नराः श्रेष्ठास्ते न पश्यंति भास्करिम्

ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ! ਤੁਲਸੀ ਦਾ ਉਪਵਨ ਸ਼ੁਭ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਪਾਪ ਹਰਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਜੋ ਉੱਤਮ ਨਰ ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਪਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਫਿਰ ਦੁੱਖ ਦੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ।

Verse 4

रोपणं पालनं सेवां दर्शनं स्पर्शनं तु यः । कुर्य्यात्तस्य प्रणष्टं स्यात्सर्वपापं द्विजोत्तम

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ! ਜੋ ਕੋਈ ਰੋਪਣ, ਪਾਲਣ, ਸੇਵਾ, ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਪਰਸ਼ ਤੱਕ ਕਰੇ, ਉਸ ਦੇ ਸਭ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 5

कोमलैस्तुलसीपत्रैरर्चयंति हरिं तु ये । कालस्य सदनं विप्र ते न यांति महाशयाः

ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ! ਜੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਕੋਮਲ ਤੁਲਸੀ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਹਰਿ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਕਾਲ (ਯਮ) ਦੇ ਸਦਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀਆਂ।

Verse 6

गंगाद्याः सरितः श्रेष्ठा विष्णु ब्रह्म महेश्वराः । देवैस्तीर्थैः पुष्कराद्यैस्तिष्ठंति तुलसीदले

ਸਰਿਤਾਂ ਵਿਚ ਗੰਗਾ ਆਦਿ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਨ; ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ—ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਆਦਿ ਤੀਰਥਾਂ ਨਾਲ—ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਇਕ ਪੱਤੇ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

Verse 7

यो युक्तस्तुलसीपत्रैः पापी प्राणान्विमुञ्चति । विष्णोर्निकेतनं याति सत्यमेतन्मयोदितम्

ਜੋ ਪਾਪੀ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਨਿਕੇਤਨ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਸੱਚ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਹੈ।

Verse 8

तुलसीमृत्तिकालिप्तो युक्तः पापशतैरपि । विमुंचति नरः प्राणान्स याति हरिमन्दिरम्

ਭਾਵੇਂ ਮਨੁੱਖ ਸੈਂਕੜੇ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਭਾਰਿਆ ਹੋਵੇ, ਜੇ ਉਸ ਦਾ ਸ਼ਰੀਰ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਲਿਪਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਾਣ ਛੱਡਦੇ ਵੇਲੇ ਉਹ ਹਰੀ ਦੇ ਮੰਦਰ-ਧਾਮ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 9

यो नरो धारयेद्विप्र तुलसीकाष्ठचंदनम् । तस्याङ्गं न स्पृशेत्पापं स याति परमं पदम्

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਕਾਠ ਦੀ ਮਾਲਾ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਨੂੰ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਛੂਹਦਾ; ਉਹ ਪਰਮ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 10

तुलसीकाष्ठमालां तु कण्ठस्थां वहते तु यः । अप्यशौचोप्यनाचारो भक्त्या याति हरेर्गृहम्

ਜੋ ਕੋਈ ਗਲ ਵਿਚ ਤੁਲਸੀ-ਕਾਠ ਦੀ ਮਾਲਾ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਅਸ਼ੌਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਨਾਚਾਰ ਵਾਲਾ, ਤੱਥਾਪਿ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਹਰੀ ਦੇ ਗ੍ਰਿਹ-ਧਾਮ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।

Verse 11

धात्रीफलकृतामाला तुलसीकाष्ठसंभवा । दृश्यते यस्य देहे तु स वै भागवतो नरः

ਜਿਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਧਾਤਰੀ (ਆਂਵਲਾ) ਦੇ ਫਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਅਤੇ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਲੱਕੜ ਤੋਂ ਬਣੀ ਮਾਲਾ ਦਿਸੇ, ਉਹੀ ਨਰ ਸੱਚਾ ਭਾਗਵਤ ਭਗਤ ਹੈ।

Verse 12

तुलसीदलजां मालां कण्ठस्थां वहते तु यः । विष्णूच्छिष्टां विशेषेण स नमस्यो दिवौकसाम्

ਜੋ ਕੋਈ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਜੀ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੋਵੇ—ਉਹ ਦੇਵਲੋਕ ਵਾਸੀਆਂ ਲਈ ਭੀ ਨਮਸਕਾਰਯੋਗ ਹੈ।

Verse 13

यः पुनस्तुलसीमालां कण्ठे कृत्वा जनार्दनम् । पूजयेत्पुण्यमाप्नोति प्रतिपुष्पं गवायुतम्

ਜੋ ਕੋਈ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਾ ਕੇ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਹਰ ਫੁੱਲ ਦੇ ਬਦਲੇ ‘ਗਵਾਯੁਤ’ ਮਾਤਰਾ ਗਊਆਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 14

धारयन्ति न ये मालां हैतुकाः पापबुद्धयः । नरकान्न निवर्तंते दग्धाः कोपाग्निना हरेः

ਜੋ ਹਿਤੂਕ, ਪਾਪ-ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਸਿਰਫ਼ ਹਿਸਾਬ-ਕਿਤਾਬ ਕਰਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਾਲਾ ਨਹੀਂ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਹਰੀ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ-ਅਗਨਿ ਨਾਲ ਸੜ ਕੇ ਨਰਕ ਤੋਂ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ।

Verse 15

न जह्यात्तुलसीमालां धात्रीमालां विशेषतः । महापातकसंहर्त्रीं धर्मकामार्थदायिनीम्

ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਮਾਲਾ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਧਾਤਰੀ (ਆਂਵਲਾ) ਦੀ ਮਾਲਾ—ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਣੀ ਚਾਹੀਦੀ; ਇਹ ਮਹਾਪਾਤਕਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਮ, ਕਾਮ ਤੇ ਅਰਥ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Verse 16

स्पृशेच्च यानि लोमानि धात्रीमाला कलौ नृणाम् । तावद्वर्षसहस्राणि वसते केशवालये

ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਧਾਤ੍ਰੀ (ਆਂਵਲਾ) ਦੀ ਮਾਲਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰੋਆਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਉਹ ਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਧਾਮ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 17

निवेद्य केशवे मालां तुलसीकाष्ठसंभवाम् । वहते यो नरो भक्त्या तस्य वै नास्ति पातकम्

ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਲਸੀ-ਕਾਠ ਦੀ ਬਣੀ ਮਾਲਾ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।

Verse 18

तुलसीकाष्ठमालां तु प्रेतराजस्य दूतकाः । दृष्ट्वा नश्यन्ति दूरेण वातोद्धूतं यथा दलम्

ਪਰ ਤੁਲਸੀ-ਕਾਠ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਪ੍ਰੇਤਰਾਜ (ਯਮ) ਦੇ ਦੂਤ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉੱਡਿਆ ਪੱਤਾ।

Verse 19

तुलस्या विपिने धात्र्याश्छायासु यो नरोत्तमः । पिण्डं ददाति पितरो मुक्तिं यान्ति द्विजोत्तम

ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਜੋ ਉੱਤਮ ਮਨੁੱਖ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ, ਧਾਤ੍ਰੀ (ਆਂਵਲਾ) ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਰ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 20

पाणौ मूर्ध्नि गले चैव कर्णयोश्च मुखे द्विज । धात्रीफलं यस्तु धत्ते स विज्ञेयो हरिः स्वयम्

ਹੇ ਦਵਿਜ! ਜੋ ਧਾਤ੍ਰੀ (ਆਂਵਲਾ) ਦਾ ਫਲ ਹੱਥ ਵਿੱਚ, ਸਿਰ ਉੱਤੇ, ਗਲੇ ਵਿੱਚ, ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਮੂੰਹ ਕੋਲ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰਿ ਆਪ ਹੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 21

धात्रीपत्रैः फलैर्विप्र श्रीहरिं चार्चयेद्द्विज । कोटिजन्मार्जितं पापं पूजया नश्यति सकृत्

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਧਾਤ੍ਰੀ (ਆਂਵਲਾ) ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਿ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰ; ਇਸ ਇਕੋ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਕਰੋੜਾਂ ਜਨਮਾਂ ਦਾ ਸੰਚਿਤ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 22

यज्ञादेवाश्च मुनयस्तीर्थानि कार्तिके द्विज । धात्रीवृक्षं समाश्रित्य तिष्ठन्ति कार्तिके सदा

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ, ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ, ਮੁਨੀ ਅਤੇ ਤੀਰਥ ਧਾਤ੍ਰੀ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਕੇ ਸਦਾ ਉੱਥੇ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 23

धात्रीपत्रं कार्तिके च द्वादश्यां तुलसीदलम् । चिनोति यो नरो गच्छेन्निरयं यातनामयम्

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਧਾਤ੍ਰੀ (ਆਂਵਲੇ) ਦੇ ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤੇ ਤੋੜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਯਾਤਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 24

धात्रीछायासु यो विप्र चान्नं भुनक्ति कार्तिके । अन्नसंसर्गजं पापमावर्षं तस्य नश्यति

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਕੋਈ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਧਾਤ੍ਰੀ (ਆਂਵਲੇ) ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠ ਅੰਨ ਭੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਅੰਨ-ਸੰਸਰਗ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਪਾਪ ਇੱਕ ਵਰ੍ਹੇ ਤੱਕ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 25

तुलसीवनमध्ये च धात्रीमूले च कार्तिके । कुर्याद्धर्यर्चनं विप्र वैकुण्ठं याति स ध्रुवम्

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਬਾਗ ਵਿਚ ਜਾਂ ਧਾਤ੍ਰੀ (ਆਂਵਲੇ) ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੇਠ ਹਰਿ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਵੈਕੁੰਠ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 26

तुलसीमूलदेशेऽपि स्थितं वारि द्विजोत्तम । गृह्णाति मस्तके भक्त्या पापी याति हरेर्गृहम्

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ! ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਮੂਲ-ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਜਲ ਵੀ—ਜੇ ਪਾਪੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਮੱਥੇ ਧਾਰੇ—ਤਾਂ ਉਹ ਹਰਿ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 27

तुलसीपत्रगलितं यस्तोयं शिरसावहेत् । सर्वतीर्थेषु स स्नातश्चांते याति हरेर्गृहम्

ਜੋ ਕੋਈ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵਹਿ ਕੇ ਆਇਆ ਜਲ ਮੱਥੇ ਧਾਰੇ, ਉਹ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਹਰਿ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 28

पुरा कश्चिद्द्विजश्रेष्ठो द्वापरेऽभून्महामुने । स्नात्वैकदा तुलस्यै स वनं दत्वा गृहं गतः

ਹੇ ਮਹਾਮੁਨੇ! ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਦ੍ਵਾਪਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦ੍ਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ। ਇਕ ਵਾਰ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਤੁਲਸੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਨ-ਉਪਹਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ।

Verse 29

आदित्यो वर्चसा नाम्ना मार्त्तंड इव पुण्यतः । तृषार्तो भक्षकः कश्चिदागतो बहुकल्मषः

ਮਾਰਤੰਡ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਪੁੰਨਵਾਨ, ਆਦਿਤ੍ਯ ਵਰਚਸ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਧਰਮੀ ਪੁਰਖ ਸੀ। ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਤੜਫਦਾ, ਬਹੁਤ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਲਦਾ ਇੱਕ ਭੱਖੜ ਮਨੁੱਖ (ਉਥੇ) ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 30

तुलस्यामूलतस्तोयं पीत्वा चासौ हतांहसः । त्वरयाप्यागतो व्याधो नाम्ना यश्चासिमर्द्दनः

ਉਸ ਨੇ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਮੂਲ ਤੋਂ ਜਲ ਪੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਆਸਿਮਰਦਨ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਜਲਦੀ ਨਾਲ (ਉਥੇ) ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 31

उवाच भुक्तं चान्नं च भुक्त्वा भग्नं गतः किमु । कृत्वा मे पाकभांडस्थं चागतो हिंसकस्य ते

ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਭੋਜਨ ਖਾ ਕੇ—ਖਾ ਚੁੱਕਣ ਮਗਰੋਂ—ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਤੋੜ ਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ? ਮੇਰਾ ਪਾਕ-ਭਾਂਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰ ਕੇ ਤੂੰ ਮੁੜ ਆਇਆ ਹੈਂ, ਹੇ ਹਿੰਸਕ!”

Verse 32

विव्याध तं गतप्राणं नेतुं वै शमनाज्ञया । आगताः किंकराः क्रुद्धाः पाशमुद्गरपाणयः

ਯਮਰਾਜ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਉਸ ਨਿਸ਼ਪ੍ਰਾਣ ਦੇਹ ਨੂੰ ਲਿਜਾਣ ਲਈ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਯਮਦੂਤ ਆ ਪਹੁੰਚੇ—ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਫਾਹੇ ਤੇ ਗੁਰਜ਼ ਫੜੇ ਹੋਏ।

Verse 33

बद्ध्वा नेतुं मनश्चक्रुरागता विष्णुकिंकराः । तदा छित्त्वा चर्मपाशं स्यंदने तं मनोहरे

ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਦੂਤ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਲਿਜਾਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ। ਤਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚਮੜੇ ਦਾ ਫਾਹਾ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਨੋਹਰ ਰਥ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ।

Verse 34

तूर्णमारोहयामासुः पप्रच्छुर्विनयान्विताः । तेऽपि पुण्येन भोः संतः केन वै नीयतेऽप्यसौ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ: “ਹੇ ਸੱਜਣੋ, ਕਿਹੜੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਇਹ ਵਿਅਕਤੀ ਇਉਂ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ?”

Verse 35

ऊचुस्तेऽसौ पुरा राजा पुण्यं बहुतरं कृतम् । अकरोद्धरणं कांचित्सुंदरीं चांगनामयम्

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਜਾ ਸੀ; ਇਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਇਸਤਰੀ ਲਈ ਆਸਰਾ ਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਨਾਰੀ-ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸੀ।”

Verse 36

अनेन चांहसा राजा गतो वै शमनक्षयम् । तत्रक्लेशं तु युष्माभिर्दत्तं वै शमनाज्ञया

ਇਸੇ ਪਾਪ ਦੇ ਕਾਰਨ ਰਾਜਾ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਯਮਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਪਰ ਯਮ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਲੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

Verse 37

ताम्रमय्यास्त्रियासार्द्धं क्रीडां सुप्त्वा चकार सः । तप्तायां लोहशय्यायां वैक्लव्यं कर्मणा नृप

ਤਾਂਬੇ ਦੀ ਬਣੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨਾਲ ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰ ਕੇ ਫਿਰ ਸੁੱਤ ਗਿਆ; ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਤਪਦੀ ਲੋਹੇ ਦੀ ਸੇਜ ਉੱਤੇ ਬੇਬਸ ਪਿਆ ਰਹਿਆ।

Verse 38

तप्तायोभीषणं तप्तं लोहस्तंभं यमाज्ञया । ततः स्थितः समालिंग्य भुक्त्वा दुःखं चिरं नृपः

ਯਮ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ ਤਪਦਾ ਲੋਹੇ ਦਾ ਸਤੰਭ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਉਸ ਨਾਲ ਲਗਾ ਕੇ ਖੜਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਦੁੱਖ ਭੋਗਿਆ।

Verse 39

सिक्तः क्षारांबुधाराभिरन्यैर्वै शमनालये । ततो नरकशेषे च पापयोनौ मुहुर्मुहुः

ਯਮ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਉੱਤੇ ਖਾਰੇ ਤੇ ਤਿੱਖੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਯਾਤਨਾਵਾਂ ਵਰ੍ਹਦੀਆਂ ਹਨ। ਫਿਰ ਨਰਕ ਦੇ ਬਾਕੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਪਾਪੀ ਯੋਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਸੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 40

जन्मासाद्य चिरं दुःखमनुभूतं स्वकर्मणा । तुलसीमूलकं वारि पीत्वा याति हरेर्गृहम्

ਜਨਮ ਧਾਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਲੰਮਾ ਦੁੱਖ ਭੋਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੋ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਮੂਲ ਦਾ ਜਲ ਪੀਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰਿ (ਵਿਸ਼ਣੂ) ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 41

इदानीं तद्वचः श्रुत्वा गतादूता यथागताः । तेन सार्द्धं विष्णुदूता गता वैकुंठमंदिरम्

ਹੁਣ ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਦੂਤ ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸਨ ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਚਲੇ ਗਏ; ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਦੂਤ ਵੈਕੁੰਠ ਦੇ ਮੰਦਰ-ਮਹਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰ ਗਏ।

Verse 42

माहात्म्यं कथितं ब्रह्मन्तुलस्याः पापनाशनम् । कुर्वंति सेवां ये भक्त्या न जाने किं भवेन्मुने

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਪਾਪਨਾਸ਼ਕ ਮਹਿਮਾ ਕਹੀ ਹੈ। ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਹੇ ਮੁਨੀ—ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਉਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਧਨ੍ਯ ਪਦ ਪਾਉਣਗੇ।