Adhyaya 19

Verse 1

शौनक उवाच । अज्ञानात्प्राश्य विण्मूत्रं सुरां संस्पृश्य वा पुनः । यथा शुद्धिर्भवेत्तेषां कथयामि शृणु द्विज

ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਅਗਿਆਨਤਾ ਵਿੱਚ ਵਿਣ-ਮੂਤਰ ਖਾ ਲੈਣ ਜਾਂ ਮੁੜ ਸੁਰਾ (ਮਦਿਰਾ) ਨੂੰ ਛੂਹ ਲੈਣ ਨਾਲ, ਉਹ ਲੋਕ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਣ? ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ—ਹੇ ਦਵਿਜ, ਸੁਣ।

Verse 2

प्राजापत्यद्वयं कुर्य्यात्तीर्थाभिगमनं मुने । वृषैकादशगोदानं सशिखं वपनं ततः

ਹੇ ਮੁਨੀ, ਦੋ ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯ ਵਰਤ ਕਰੇ, ਫਿਰ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਕਰੇ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਬਲਦ ਅਤੇ ਗਿਆਰਾਂ ਗਾਂਵਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਸ਼ਿਖਾ ਰੱਖਦਿਆਂ ਸਿਰ ਮੁੰਡਾਏ।

Verse 3

गत्वा चतुष्पथं सर्वं प्राजापत्यव्रतं तथा । गोद्वयं तु ततो दद्यात्पंचगव्यं पिबेत्ततः

ਚੌਰਾਹਿਆਂ (ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ) ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਜਾ ਕੇ, ਫਿਰ ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯ ਵਰਤ ਧਾਰੇ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋ ਗਾਂਵਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਪੰਚਗਵ੍ਯ ਪੀਵੇ।

Verse 4

ब्राह्मणान्भोजयित्वा तु शुद्ध्यत्यत्र न संशयः । चांडालान्नं जलं चैव ज्ञानतोऽपि विपत्तिषु

ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਇੱਥੇ ਹੀ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਵਿਪੱਤੀ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਜਾਣਦਿਆਂ ਵੀ, ਚਾਂਡਾਲ ਦੇ ਅੰਨ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ (ਲੈਣਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ)।

Verse 5

यदि भुङ्क्ते नरः कश्चित्कृच्छ्रं चांद्रायणं चरेत् । सशिखं वपनं कृत्वा पंचगव्यं ततः पिबेत्

ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਨਿਸਿਧ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਖਾ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਕ੍ਰਿਚ੍ਛ੍ਰ ਅਤੇ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰੇ। ਚੋਟੀ ਰੱਖ ਕੇ ਸਿਰ ਮੁੰਡਵਾ ਕੇ, ਫਿਰ ਪੰਚਗਵ੍ਯ ਪੀਵੇ।

Verse 6

एकद्वित्रिचतुर्गावो देयाद्विप्रेष्वनुक्रमात् । वृषलान्नं सूतकान्नं अभोज्यान्नं जलं च वै

ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ, ਦੋ, ਤਿੰਨ ਜਾਂ ਚਾਰ ਗਾਂ ਦਾਨ ਦੇਵੇ। ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਦਾ ਅੰਨ, ਸੂਤਕ-ਸੰਬੰਧੀ ਅੰਨ, ਅਭੋਜ੍ਯ ਅੰਨ ਅਤੇ ਐਸਾ ਪਾਣੀ ਵੀ ਤਿਆਗੇ।

Verse 7

शूद्रोच्छिष्टं यदा भुंक्ते ज्ञानतो वा विपत्तिषु । प्राजापत्यद्वयं कुर्याच्चांद्रायणत्रयं तथा

ਜੇ ਕੋਈ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਦੇ ਉੱਛਿਸ਼ਟ (ਜੂਠੇ) ਅੰਨ ਨੂੰ ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਕੇ ਜਾਂ ਵਿਪੱਤੀ ਵੇਲੇ ਵੀ ਖਾ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੋ ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਵਰਤ ਕਰੇ।

Verse 8

गोद्वयं तु ततो दद्यात्पंचगव्यं पिबेद्द्विज । हुत्वा ह्यग्नौ बहून्विप्रान्भोज्यशुद्धो भवेद्ध्रुवम्

ਫਿਰ ਦੋ ਗਾਂ ਦਾਨ ਦੇਵੇ, ਅਤੇ ਦ੍ਵਿਜ ਪੰਚਗਵ੍ਯ ਪੀਵੇ। ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾ ਕੇ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਭੋਜਨਯੋਗ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 9

आखुनकुलमार्ज्जारैरन्नं चेद्भक्षितं द्विज । तिलदर्भोदकैः प्रोक्ष्य शुद्ध्यत्येव न संशयः

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ! ਜੇ ਚੂਹਿਆਂ, ਨੇਵਲਿਆਂ ਜਾਂ ਬਿੱਲੀਆਂ ਨੇ ਅੰਨ ਖਾ ਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਤਿਲ ਅਤੇ ਦਰਭਾ ਮਿਲੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਛਿੜਕ ਕੇ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 10

पलांडुं लशुनं शिग्रुमलाबुं गृंजनं पलम् । भुंक्ते यो वै नरो ब्रह्मन्व्रतं चांद्रायणं चरेत्

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪਿਆਜ਼, ਲਸਣ, ਸ਼ਿਗਰੂ (ਸਹਿਜਨਾ), ਲੌਕੀ, ਗ੍ਰਿੰਜਨ ਆਦਿ ਤਿੱਖੀ ਗੰਢ ਅਤੇ ਪਲਮ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ-ਵ੍ਰਤ ਕਰੇ।

Verse 11

मद्यमांसप्रियं शूद्रं नीचकर्म्मानुवर्त्तनैः । तं शूद्रं वर्जयेद्विप्र श्वपाकमिव दूरतः

ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ! ਜੋ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਮਦਿਰਾ ਤੇ ਮਾਸ ਦਾ ਰਸੀਆ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਨੀਚ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹੇ, ਉਸ ਤੋਂ ਸ਼ਵਪਾਕ ਵਾਂਗ ਦੂਰ ਹੀ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 12

द्विजसेवानुरक्ता ये मद्यमांसविवर्जिताः । दान स्वकर्म्मनिरतास्ते ज्ञेया वृषलोत्तमाः

ਜੋ ਦਵਿਜਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਰਤ ਹਨ, ਮਦਿਰਾ ਤੇ ਮਾਸ ਤੋਂ ਵਿਰਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਧਰਮਕ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਤ ਹਨ—ਉਹ ਵ੍ਰਿਸ਼ਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਜਾਣੇ ਜਾਣ।

Verse 13

अज्ञानाद्भुंजते विप्र सूतके मृतके यदि । गायत्रीदशभिर्विप्रः सहस्रैश्च शुचिर्भवेत्

ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ! ਜੇ ਕੋਈ ਅਗਿਆਨਤਾ ਨਾਲ ਜਨਮ-ਅਸ਼ੌਚ (ਸੂਤਕ) ਜਾਂ ਮਰਨ-ਅਸ਼ੌਚ (ਮ੍ਰਿਤਕ) ਦੇ ਸਮੇਂ ਭੋਜਨ ਕਰ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਦਾ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਜਪ ਕਰਕੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 14

सहस्रैः क्षत्रियश्चैव वैश्यः पंचसहस्रकैः । पंचगव्यैर्भवेच्छुद्धो वृषलोऽपि तपोधन

ਹੇ ਤਪੋਧਨ! ਖ਼ਤਰੀ ਹਜ਼ਾਰ (ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਦਾਨ) ਨਾਲ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਪੰਚਗਵ੍ਯ ਨਾਲ ਤਾਂ ਵ੍ਰਿਸ਼ਲ ਵੀ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 15

आज्यं तु तोयं नीचस्य भांडस्थं दधि यः पिबेत् । अज्ञानतोऽपि यो वर्णः प्राजापत्यव्रतं चरेत्

ਜੇ ਕੋਈ ਘੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਸਮਝ ਕੇ ਪੀ ਲਵੇ, ਜਾਂ ਨੀਚ ਜਨ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਦਹੀਂ ਪੀ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਅਗਿਆਨਤਾ ਨਾਲ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਰਣ ਦਾ ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰਾਯਾਜਾਪਤ੍ਯ ਵ੍ਰਤ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਵਜੋਂ ਕਰੇ।

Verse 16

दानं बहुतरं दद्याच्छुद्धो ह्यग्नौ यथाविधि । शूद्राणां नोपवासोऽपि दानेनैव विशुद्ध्यति

ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਬਹੁਤ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਂ ਲਈ ਉਪਵਾਸ ਭੀ ਨਿਯਤ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਕੇਵਲ ਦਾਨ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 17

सशिखं वपनं कुर्यादहोरात्रोपवासतः । नीचैर्दंडादिभिश्चैव ताडितो यो नरो द्विज

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ! ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨੀਚ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਡੰਡਿਆਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਸਸ਼ਿਖਾ ਸਿਰ ਮੁੰਡਵਾਏ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰੇ।

Verse 18

प्राज्ञापत्यव्रतं कुर्य्याच्चांद्रायणव्रतं तु वा । सशिखं वपनं चैव पंचगव्यं पिबेत्ततः

ਪ੍ਰਾਯਾਜਾਪਤ੍ਯ ਵ੍ਰਤ ਕਰੇ, ਜਾਂ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਵ੍ਰਤ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਸਸ਼ਿਖਾ ਰੱਖ ਕੇ ਮੁੰਡਨ ਕਰੇ, ਫਿਰ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਚਗਵ੍ਯ ਪੀਵੇ।

Verse 19

इति श्रीपाद्मे महापुराणे ब्रह्मखंडे सूतशौनकसंवादे एकोनविंशोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਪਾਦਮ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮਖੰਡ ਵਿੱਚ ਸੂਤ ਅਤੇ ਸ਼ੌਨਕ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਅੰਦਰ ਉਨੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 20

यदि भुंक्ते नरः कश्चित्पात्यः सोऽपि कुलान्नरः । गोबीजहंता यो विप्रच्छेदकश्च दलस्य च

ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਨੂੰ ਭੋਗੇ, ਉਹ ਵੀ ਪਤਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਨੂੰ ਵੀ ਡਿਗਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੋ-ਬੀਜ (ਗੋਵੰਸ਼) ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਹਾਨੀ ਪਹੁੰਚਾਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਦਲ/ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਫੂਟ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਵੀ (ਪਤਿਤ) ਹੈ।

Verse 21

स्वर्णस्तेयी भवेत्कृच्छ्रं प्राजापत्यत्रयं चरेत् । सशिखं वपनं कृत्वा पंचगव्यं तथा पिबेत्

ਸੋਨਾ ਚੁਰਾਣ ਵਾਲਾ ਕ੍ਰਿਚ੍ਛ੍ਰ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰੇ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯ ਵਰਤ ਆਚਰੇ। ਸ਼ਿਖਾ ਰੱਖ ਕੇ ਮੂੰਡਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਪੰਚਗਵ੍ਯ ਵੀ ਪੀਵੇ।

Verse 22

यथाविधिहुतं चाग्नौ दद्याद्धेनुत्रयं तथा । तस्य भुक्तं जलं चैव ग्राह्यं स्याद्वै तपोधन

ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਗਾਂਵਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਵੀ ਕਰੇ। ਹੇ ਤਪ-ਧਨ! ਤਦ ਉਸ (ਦਾਨ-ਗ੍ਰਾਹਕ) ਵੱਲੋਂ ਵਰਤਿਆ ਹੋਇਆ ਜਲ ਵੀ ਗ੍ਰਹਣਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 23

प्रातस्त्र्यहं तु चाश्नीयात्र्यहं सायमयाचितम् । त्र्यहं चैव तु नाश्नीयात्प्राजापत्यमिदं व्रतम्

ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ ਹੀ ਭੋਜਨ ਕਰੇ; ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ, ਬਿਨਾ ਮੰਗੇ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਖਾਏ; ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਖਾਏ—ਇਹੀ ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯ ਵਰਤ ਹੈ।

Verse 24

गोमूत्रं गोमयं क्षीरं दधिसर्पिः कुशोदकम् । दिनद्वयं पिबेद्विप्र चैकरात्रमुपोषितः । सर्वपापहरं कृच्छ्रं मुने सांतपनं स्मृतम्

ਗੋਮੂਤਰ, ਗੋਮਯ, ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ, ਘੀ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਾ-ਜਲ—ਇੱਕ ਰਾਤ ਉਪਵਾਸ ਕਰ ਕੇ, ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ! ਦੋ ਦਿਨ ਇਹ ਪੀਵੇ। ਹੇ ਮੁਨੀ! ਇਹ ਕ੍ਰਿਚ੍ਛ੍ਰ ‘ਸਾਂਤਪਨ’ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਹਰਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 25

ग्रासं त्र्यहं तु चैकैकं प्रातःसायमयाचितम् । अद्यात्त्र्यहं चोपवसेदतिकृच्छ्रमिदं व्रतम्

ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਸਵੇਰੇ ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਬਿਨਾ ਮੰਗੇ ਕੇਵਲ ਇਕ-ਇਕ ਗ੍ਰਾਸ ਹੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰੇ; ਫਿਰ ਅਗਲੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਉਪਵਾਸ ਕਰੇ। ਇਹ ‘ਅਤਿਕ੍ਰਿਚ੍ਛ੍ਰ’ ਨਾਮ ਦਾ ਅਤਿ ਕਠੋਰ ਵ੍ਰਤ ਹੈ।

Verse 26

प्रतित्र्यहं पिबेदुष्णं जलं क्षीरं घृतं द्विज । सकृत्स्नायी तप्तकृच्छ्रं स्मृतं पापहरं मुने

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ! ਹਰ ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਗਰਮ ਜਲ, ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਘੀ ਪੀਵੇ। ਕੇਵਲ ਇਕ ਵਾਰ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਇਹ ਆਚਾਰ ‘ਤਪਤ-ਕ੍ਰਿਚ੍ਛ੍ਰ’ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਹਰਦਾ ਹੈ।

Verse 27

अभोजनं द्वादशाहं कृच्छ्रोऽयं पापनाशनः । पराको नाम विज्ञेयः प्रसिद्धश्च तपोधन

ਬਾਰਾਂ ਦਿਨ ਅਭੋਜਨ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਕ੍ਰਿਚ੍ਛ੍ਰ ਪਾਪਨਾਸ਼ਕ ਹੈ। ਇਹ ‘ਪਰਾਕ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇ; ਹੇ ਤਪੋਧਨ, ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

Verse 28

एकैकं वर्द्धयेत्पिंडं शुक्ले कृष्णे च ह्रासयेत् । इंदुक्षये न भुंजीत चांद्रायणव्रतं स्मृतम्

ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਹਰ ਦਿਨ ਪਿੰਡ ਇਕ-ਇਕ ਵਧਾਏ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਇਕ-ਇਕ ਘਟਾਏ। ਚੰਦਰ-ਕਸ਼ਯ (ਅਮਾਵਸਿਆ) ਦੇ ਦਿਨ ਭੋਜਨ ਨਾ ਕਰੇ—ਇਹ ‘ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ’ ਵ੍ਰਤ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 29

अश्नीयाच्चतुरः प्रातः पिंडान्विप्र समाहितः । चतुरोऽस्तमिते चार्के शिशुचांद्रायणं स्मृतम्

ਸੰਯਮੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਵੇਰੇ ਚਾਰ ਪਿੰਡ ਭੋਜਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਅਸਤ ਹੋਣ ਤੇ ਹੋਰ ਚਾਰ। ਇਹ ‘ਸ਼ਿਸੁ-ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ’ ਨਾਮ ਦਾ ਆਚਾਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 30

कूष्मांडघाती या नारी पंचगव्यं पिबेत्त्र्यहम् । कूष्मांडपंचकं दद्यात्ससुवर्णं सवस्त्रकम् । तस्या वारि तथा भक्तं ग्राह्यं स्याद्वै तपोधन

ਜੋ ਨਾਰੀ ਗਰਭ-ਨਾਸ ਕਰ ਬੈਠੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਪੰਚਗਵ੍ਯ ਪੀਵੇ। ਫਿਰ ਪੰਜ ਕੂਸ਼ਮਾਂਡ (ਕੱਦੂ) ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਸਮੇਤ ਦਾਨ ਕਰੇ। ਤਦ ਹੀ, ਹੇ ਤਪੋਧਨ, ਉਸ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਜਲ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਗ੍ਰਹਿਣਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।