Adhyaya 17

Verse 1

शौनक उवाच । विष्णुपादोदकस्यापि माहात्म्यं पापनाशनम् । कथयस्व महाप्राज्ञ समूलं मे कृपार्णव

ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ্ঞ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਮੈਨੂੰ ਪੂਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਚਰਨ ਧੋਏ ਜਲ ਦੀ ਪਾਪਨਾਸ਼ਕ ਮਹਿਮਾ ਕਥਨ ਕਰੋ।

Verse 2

सूत उवाच । समस्तपातकध्वंसि विष्णुपादोदकं शुभम् । कणमात्रं वहेद्यस्तु सर्वतीर्थफलं लभेत्

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਧੋਇਆ ਹੋਇਆ ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਚਰਨਾਮ੍ਰਿਤ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਦੀ ਇਕ ਬੂੰਦ ਵੀ ਧਾਰੇ, ਉਹ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 3

विष्णुपादोदकं ब्रह्मन्स्पर्शतः पापनाशनम् । अकालमरणं नास्ति गंगास्नानफलं लभेत्

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਜਲ ਸਿਰਫ਼ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਲਈ ਅਕਾਲ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਗੰਗਾ-ਸਨਾਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

Verse 4

विष्णुपादोदकं पापी यः पिबेत्तस्य किल्बिषम् । शरीरस्थं क्षयं याति कृतं ब्रह्मन्न संशयः

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਜੋ ਪਾਪੀ ਵੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਧੋਇਆ ਜਲ ਪੀ ਲਏ, ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਿਆ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 5

तुलसीपर्णसंयुक्तं विष्णुपादोदकं द्विज । यो वहेच्छिरसा भक्त्या चांते याति हरेर्गृहम्

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ! ਜੋ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਜਲ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਧਾਰੇ, ਉਹ ਅੰਤ ਵੇਲੇ ਹਰੀ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 6

मेरुतुल्यसुवर्णानि दत्त्वा यत्फलमाप्यते । हरिपादोदकं स्पृष्ट्वा प्राप्यते तत्फलं नरैः

ਜੋ ਫਲ ਮੇਰੂ ਪਰਬਤ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸੋਨਾ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਫਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹਰੀ (ਵਿਸ਼ਨੂ) ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਧੋਏ ਜਲ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 7

धेनुकोटिसहस्राणि यत्फलं लभते नरैः । दत्वा पादोदकं स्पृष्ट्वा तत्फलं प्राप्यते ध्रुवम्

ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਰੋੜ ਗਊਆਂ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਜੋ ਪੁੰਨ ਮਨੁੱਖ ਪਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਾਦੋਦਕ ਅਰਪ ਕੇ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਪਰਸ਼ ਕਰਕੇ ਉਹੀ ਫਲ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 8

यज्ञकोटिसहस्राणि कृत्वा यत्फलमाप्यते । हरिपादोदकं स्पृष्ट्वा तस्मात्कोटिगुणं नरैः

ਕਰੋੜਾਂ ਯੱਗ ਕਰਕੇ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਹਰਿ ਦੇ ਪਾਦੋਦਕ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਸਪਰਸ਼ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਕਰੋੜ ਗੁਣਾ ਪੁੰਨ ਪਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 9

कोटिकन्याप्रदानेन यत्फलं लभ्यते जनैः । विष्णुपादोदकं स्पृष्ट्वा फलं तस्माद्द्विजाधिकम्

ਕਰੋੜਾਂ ਕੁਆਰੀਆਂ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਜੋ ਪੁੰਨ ਲੋਕ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਪਾਦੋਦਕ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਸਪਰਸ਼ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ, ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੇਰਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

Verse 10

दंतिकोटिप्रदानेन सप्तिकोटिप्रदानतः । यत्फलं लभते मर्त्यः स्पृष्ट्वा पादोदकं हरेः

ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਹਾਥੀ ਦਾਨ ਕਰਨ ਜਾਂ ਸੱਤਰ ਮਿਲੀਅਨ ਗਊਆਂ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਜੋ ਪੁੰਨ ਮਰਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹਰਿ ਦੇ ਪਾਦੋਦਕ ਨੂੰ ਸਪਰਸ਼ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਹੀ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

Verse 11

दत्वा मर्त्यः सप्तद्वीपां ससस्यां यत्फलं लभेत् । विष्णुपादोदकं स्पृष्ट्वा तस्माद्विप्राधिकं लभेत्

ਸੱਤ ਦੀਪਾਂ ਨੂੰ ਅਨਾਜ ਤੇ ਉਪਜ ਸਮੇਤ ਦਾਨ ਕਰਕੇ ਮਰਤ ਜੋ ਪੁੰਨ ਲਵੇ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਪਾਦੋਦਕ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਸਪਰਸ਼ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੇਰਾ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 12

शृणु विप्र प्रवक्ष्यामि संक्षेपेणाधिकं किमु । विष्णुपादोदकं स्पृष्ट्वा पापी याति हरेर्गृहम्

ਸੁਣੋ, ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ, ਮੈਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ—ਹੋਰ ਵਿਸਥਾਰ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ? ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਚਰਨ ਧੋਏ ਜਲ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਛੂਹ ਲੈਣ ਨਾਲ ਵੀ ਪਾਪੀ ਹਰੀ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 13

शौनक उवाच । स्पृष्ट्वा पीत्वा पुरा केन प्राणिना प्रापि वै गृहम् । कथयस्व हरेः सूत मम त्वं चानुकंपया

ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਕਿਹੜੇ ਜੀਵ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਪੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ (ਤੁਹਾਡੇ) ਘਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ? ਹੇ ਸੂਤ, ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਹਰੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਾਓ।

Verse 14

सूत उवाच । पुरा त्रेतायुगे पापी नाम्ना विप्रः सुदर्शनः । जनार्द्दनदिने नित्यमश्नीयात्स द्विजोत्तम

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਪਾਪੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ। ਪਰ ਉਹ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ ਜਨਾਰਦਨ (ਵਿਸ਼ਨੂ) ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨ ਹੀ ਨਿਤ ਖਾਂਦਾ ਸੀ।

Verse 15

शास्त्रनिंदाकरो नित्यं व्रतनिंदाकरः सदा । असावन्यं न जानाति केवलं स्वोदरं विना

ਉਹ ਨਿਤ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਸਦਾ ਵਰਤਾਂ ਦੀ ਹਾਸੀ ਉਡਾਉਂਦਾ। ਐਸਾ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਪੇਟ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ; ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ।

Verse 16

एकदा प्राप्तकालस्तु निधनं प्राप्तवान्द्विज । यमदूताः समायाता बद्ध्वा नीतो यमालयम्

ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦਾ ਨਿਯਤ ਸਮਾਂ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਉਹ ਦ੍ਵਿਜ ਮਰ ਗਿਆ। ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਆਏ, ਉਸ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਯਮਾਲਯ ਵੱਲ ਲੈ ਗਏ।

Verse 17

इति श्रीपाद्मे महापुराणे ब्रह्मखंडे सूतशौनकसंवादे चरणोदकमाहात्म्ये । सप्तदशोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਪਾਦਮ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਸੂਤ ਤੇ ਸ਼ੌਨਕ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਅੰਦਰ, ਚਰਨੋਦਕ (ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ) ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਸਤਾਰ੍ਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 18

असौ विप्रो महापापी क्रूरकर्म्मेव दृश्यते

ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਹਾਂ ਪਾਪੀ ਹੈ; ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਉਹ ਕ੍ਰੂਰ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 19

चित्रगुप्त उवाच । आकर्णय चास्य पापं पुण्यं नास्त्यणुमात्रकम् । वासरेऽपि हरेर्नित्यमकरोद्भोजनं विभो

ਚਿਤ੍ਰਗੁਪਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਇਸ ਦੇ ਪਾਪ ਵੀ ਸੁਣੋ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭਰ ਵੀ ਪੁੰਨ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹਰੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨ ਵੀ ਇਹ ਨਿੱਤ ਭੋਜਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਸੀ (ਵ੍ਰਤ ਭੰਗ ਕਰਕੇ)।”

Verse 20

वासरे कमलाभर्तुश्चाश्नीयाद्यो नराधमः । पुरीषं सोऽश्नीयाद्राजन्निरयं याति दारुणम्

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੋ ਨਰਾਧਮ ਕਮਲਾਭਰਤਾ (ਵਿਸ਼ਣੂ) ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨ ਭੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਾਨੋ ਵਿਸ਼ਠਾ ਹੀ ਖਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 21

मन्वंतरशतं देहि स्थानं तु निरयेऽप्यमुम् । ग्रामक्रोडस्य योनौ हि ततो जन्म भविष्यति

“ਇਸ ਨੂੰ ਸੌ ਮਨਵੰਤਰਾਂ ਤੱਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਥਾਂ ਦੇ ਦਿਓ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸੂਅਰਣੀ ਦੀ ਕੋਖੋਂ ਜਨਮ ਲਵੇਗਾ।”

Verse 22

सूत उवाच । यमाज्ञया ततो विप्र तस्य दूतैर्भयंकरैः । पातितस्तु पुरीषे वै मन्वंतरशताधिकम्

ਸੂਤ ਜੀ ਬੋਲੇ: ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਯਮ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਯਮ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਗੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ, ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਨਵੰਤਰਾਂ ਤੱਕ।

Verse 23

ततो मुक्तोऽभवच्चासौ पृथिव्यां ग्रामसूकरः । चिरं नरकमश्नीयाद्धरिवासरभोजनात्

ਫਿਰ ਉਹ ਛੁਟਿਆ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸੂਰ ਬਣ ਗਿਆ; ਹਰਿ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨ (ਏਕਾਦਸ਼ੀ) ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਉਹ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਨਰਕ ਭੋਗਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 24

ततो विप्र प्राप्तकालः पंचत्वं स जगाम ह । काकयोनौ पुनर्जन्म लेभेऽसौ विड्भुजः सदा

ਫਿਰ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਦਾ ਨਿਯਤ ਸਮਾਂ ਆਇਆ ਤਾਂ ਉਹ ਮਰ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਕਾਂ ਦੀ ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਦਾ ਗੰਦ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਕੇ ਜੀਉਂਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 25

एकस्मिन्दिवसे विप्र श्रीहरेश्चरणोदकम् । द्वारदेशेस्थितं पीत्वा सर्वपापविवर्जितः

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਇੱਕ ਦਿਨ, ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਕੋਲ ਰੱਖਿਆ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਿ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਧੋਇਆ ਹੋਇਆ ਜਲ ਪੀਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 26

तस्मिन्नेव दिने काकः पतितः शबरस्य च । काले मृत्युदशां प्राप्तो व्याधेन वायसोपि च

ਉਸੇ ਦਿਨ ਕਾਂ ਵੀ ਡਿੱਗ ਪਿਆ (ਆਪਦਾ ਆਈ) ਅਤੇ ਸ਼ਬਰ ਵੀ; ਸਮੇਂ ਆਉਣ ਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਵੀ—ਕਾਂ ਸਮੇਤ—ਮੌਤ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।

Verse 27

आगते स्यंदने दिव्ये राजहंसयुते शुभे । आरुह्य बलिभुग्विप्र ययौ स हरिमंदिरम्

ਜਦੋਂ ਰਾਜਹੰਸਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਸ਼ੁਭ, ਦਿਵ੍ਯ ਤੇਜਸਵੀ ਰਥ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤਾਂ ਬਲੀਆਂ ਦਾ ਭੋਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਉਸ ‘ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਹਰਿ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵੱਲ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕੀਤਾ।

Verse 28

पादोदकस्य माहात्म्यं कथितं पापनाशनम् । यः शृणोति नरः पापी तस्य पापं विनश्यति

ਪਾਦੋਦਕ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ। ਜੋ ਪਾਪੀ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਪਾਪ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।