Shloka 183
सहदेवस्य गोसंख्य-तन्तिपाल-रूपेण विराट-समागमः | Sahadeva’s Audience with Virāṭa as Cattle-Enumerator
Tantipāla
ग्रथयिष्ये विचित्राश्ष॒ ्रज: परमशो भना: । मैं केशोंका शृंगार करना जानती हूँ तथा उबटन या अंगराग बहुत अच्छा पीस लेती हूँ। शुभे! मैं मल्लिका, उत्पल, कमल और चम्पा आदि फूलोंके बहुत सुन्दर एवं विचित्र हार भी गूँथ सकती हूँ
grathayiṣye vicitrāś ca srajaḥ paramaśobhanāḥ | ahaṃ keśānāṃ śṛṅgāraṃ jānāmi tathā ubatanaṃ vā aṅgarāgaṃ ca suṣṭhu piṣāmi | śubhe! ahaṃ mallikā-utpala-kamala-campakādibhiḥ puṣpaiḥ bahuśobhanān vicitrān hārān api grathituṃ śaknomi |
ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਮੈਂ ਅਨੇਕਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਹਾਰ-ਮਾਲਾਵਾਂ ਗੂੰਥ ਸਕਦੀ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਕੇਸਾਂ ਦਾ ਸ਼੍ਰਿੰਗਾਰ ਕਰਨਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਬਟਨ ਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਅੰਗਰਾਗ ਵੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੀਸ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹਾਂ। ਸ਼ੁਭੇ! ਮੱਲਿਕਾ, ਉਤਪਲ, ਕਮਲ ਅਤੇ ਚੰਪਾ ਆਦਿ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਮਨੋਹਰ ਤੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਗੂੰਥਣ ਵਾਲੇ ਹਾਰ-ਮਾਲੇ ਵੀ ਮੈਂ ਬਣਾ ਸਕਦੀ ਹਾਂ।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights ethical self-restraint and adaptability: in times of danger one may adopt humble, non-harmful skills and service-oriented roles to protect a larger dharmic purpose, without abandoning dignity or virtue.
In the Virāṭa episode, the speaker describes practical courtly skills—hairdressing, preparing cosmetic pastes, and weaving flower garlands—consistent with an incognito identity and a role of service within the royal household.