सहदेवस्य गोसंख्य-तन्तिपाल-रूपेण विराट-समागमः | Sahadeva’s Audience with Virāṭa as Cattle-Enumerator
Tantipāla
नोच्चगुल्फा संहतोरुस्त्रिगम्भीरा षद्धुन्नता । रक्ता पञ्चसु रक्तेषु हंसगद्वदभाषिणी,तुम्हारे गुल्फ ऊँचे नहीं हैं, दोनों जाँघें परस्पर सटी हुई हैं। तुम्हारी नाभि, वाणी और बुद्धि तीनोंमें गम्भीरता है। नाक, कान, आँख, स्तन, नख और घाँटी--इन छहों अंगोंमें ऊँचाई है। हाथों और पैरोंके तलवे, आँखके कोने, ओठ, जिह्नला और नख--इन पाँचों अंगोंमें स्वाभाविक लालिमा है। हंसोंकी भाँति मधुर एवं गद्गद वाणी है। तुम्हारे केश काले और चिकने हैं। स्तन बहुत सुन्दर हैं। अंगकान्ति श्याम है। नितम्ब और उरोज पीन हैं। ऊपर कही हुई प्रत्येक विशेषतासे तुम सम्पन्न हो। काश्मीरदेशकी घोड़ीके समान तुममें अनेक शुभ लक्षण हैं। तुम्हारे नेत्रोंकी पलकें काली और तिरछी हैं। ओषछ्ठ पके हुए बिम्बफलके समान लाल हैं। कमर पतली है। गर्दन शंखकी शोभाको छीने लेती है। नसें मांससे ढकी हुई हैं तथा मुख पूर्णिमाके चन्द्रमाको लज्जित कर रहा है
vaiśampāyana uvāca |
noccagulphā saṃhatorus trigambhīrā ṣaḍdhunnatā |
raktā pañcasu rakteṣu haṃsagadgadvadabhāṣiṇī ||
ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਕਿਹਾ—“ਉਸ ਦੇ ਗੁਲਫ਼ ਬਹੁਤ ਉਭਰੇ ਹੋਏ ਨਹੀਂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਜੰਘਾਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਨਾਭੀ, ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰਤਾ ਸੀ। ਨੱਕ, ਕੰਨ, ਅੱਖਾਂ, ਸਤਨ, ਨਖ ਅਤੇ ਗਰਦਨ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਛੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਉਚਾਈ ਤੇ ਸੁਗਠਨ ਸੀ। ਹਥੇਲੀਆਂ ਤੇ ਤਲਵੇ, ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਕੋਨੇ, ਹੋਠ, ਜੀਭ ਅਤੇ ਨਖ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਲਾਲੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਬੋਲੀ ਹੰਸ ਵਾਂਗ ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਕੰਬਦੀ ਹੋਈ ਸੀ।”
वैशम्पायन उवाच