Shloka 30
Adhyāya 55: Pārtha–Rādheya Saṃvāda and Tactical Exchange
Chapter 55
कुरुसेनाशरीराणि पार्थेनैवाहतान्यपि । सेदु: पार्थहतानीव पार्थकर्मानुशासनात्,कौरव-योद्धाओंके शरीर कुन्तीनन्दन अर्जुनके बाणोंसे घायल होकर छिज्न-भिन्न हो गये थे। वे पार्थके बाणोंसे मरे हुएकी ही भाँति पड़े थे; क्योंकि पार्थके इस अद्भुत पराक्रमकी उन्हींसे उपमा दी जा सकती है
vaiśampāyana uvāca |
kurusenāśarīrāṇi pārthenaivāhatāny api |
seduḥ pārthahatānīva pārthakarmānuśāsanāt ||
ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਕੁਰੂ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰ, ਭਾਵੇਂ ਕੇਵਲ ਪਾਰਥ (ਅਰਜੁਨ) ਦੇ ਪ੍ਰਹਾਰ ਨਾਲ ਹੀ ਆਹਤ ਹੋਏ ਸਨ, ਤਾਂ ਵੀ ਛਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਪਾਰਥ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਹੋਏ ਵਰਗੇ ਪਏ ਸਨ; ਕਿਉਂਕਿ ਰਣ ਵਿੱਚ ਪਾਰਥ ਦੇ ਕਰਮ ਦਾ ਵੇਗ ਤੇ ਕੌਸ਼ਲ ਐਸਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਯੋਗ ਉਪਮਾ ਪਾਰਥ ਆਪ ਹੀ ਸੀ।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores how disciplined mastery of action (karma) in one’s rightful role—here, a kṣatriya’s battlefield duty—can be so effective that its results appear decisive even without explicit mention of killing; excellence in action carries ethical weight when aligned with one’s responsibility.
In the Virāṭa episode’s battle scene, the narrator describes Kaurava soldiers struck by Arjuna’s arrows: their bodies are so shattered that they lie as though already dead, highlighting Arjuna’s extraordinary prowess.