Shloka 22
Adhyāya 55: Pārtha–Rādheya Saṃvāda and Tactical Exchange
Chapter 55
अर्जुनके वे बाण जिस प्रकार शत्रुओंके शरीरमें अटकते नहीं थे, उन्हें छेदकर पार निकल जाते थे, उसी प्रकार उनका रथ भी उस समय शत्रु-सेनाओंमें कहीं रुकता नहीं था; उनको चीरता हुआ आगे बढ़ जाता था ।। स तद् विक्षोभयामास हारातिबलमण्जसा । अनन्तभोगो भुजग: क्रीडन्निव महार्णवे,जैसे अनन्त फणोंवाले नागराज शेष महासागरमें क्रीड़ा करते हुए उसे मथ डालते हैं, उसी प्रकार अर्जुनने अनायास ही शत्रुसेनामें घूम-घूमकर भारी हलचल पैदा कर दी
arjunake te bāṇā yathā śatrūṇāṃ śarīreṣu na tiṣṭhanti, tān bhittvā pārāṃ gacchanti, tathā tasya ratho ’pi tadā śatru-senāsu kvacid api na rurodha; tāṃś chittvāgre ’bhivavṛdhe. sa tad vikṣobhayām āsa hārātibalam añjasā, ananta-bhogo bhujagaḥ krīḍann iva mahārṇave.
ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਜਿਵੇਂ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਤੀਰ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਟਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਭੇਦ ਕੇ ਪਾਰ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸ ਦਾ ਰਥ ਵੀ ਵੈਰੀ ਸੈਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਰੁਕਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚੀਰਦਾ ਹੋਇਆ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਸੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੇ ਬਿਨਾ ਜਤਨ ਉਸ ਮਹਾਂਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਖਲਬਲੀ ਮਚਾ ਦਿੱਤੀ—ਜਿਵੇਂ ਅਨੰਤ ਕੁੰਡਲਾਂ ਵਾਲਾ ਨਾਗਰਾਜ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਥ ਦੇਵੇ।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Power guided by dharma should be decisive yet disciplined: Arjuna’s skill is portrayed as precise and unstoppable, aimed at restoring rightful order in conflict rather than indulging in needless violence.
Arjuna drives his chariot through the enemy formations without being checked, his arrows piercing through opponents; he creates widespread confusion in the hostile ranks, compared to Śeṣa churning the ocean while at play.