Shloka 31
Virāṭa-parva Adhyāya 54 — Missile-Exchange and Tactical Redirection
Arjuna, Aśvatthāman, Karṇa
अथाशुकारी चतुरो हयांश्न विव्याध कर्णो निशितै: किरीटिन: । त्रिभिश्व यन्तारममृष्यमाणो विव्याध तूर्ण त्रिभिरस्य केतुम्,कर्णको अर्जुनका पराक्रम असहा हो उठा। उसने अपनी आशुकारिता (शीघ्र बाण छोड़नेकी कला) का परिचय देते हुए तीखे बाणोंसे अर्जुनके चारों घोड़ोंको बींध डाला; फिर तीन बाणोंसे उनके सारथिको घायल किया और तुरंत ही तीन बाण मारकर ध्वजको भी छेद डाला
vaiśampāyana uvāca |
athāśukārī caturo hayān sa vivyādha karṇo niśitaiḥ kirīṭinaḥ |
tribhiś ca yantāram amṛṣyamāṇo vivyādha tūrṇaṃ tribhir asya ketum ||
ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਤਦ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਾਣ ਛੱਡਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਕਰਣ ਨੇ ਕਿਰਿਟਧਾਰੀ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਚਾਰਾਂ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ। ਸਹਾਰ ਨਾ ਸਕਿਆ ਤਾਂ ਤਿੰਨ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਘਾਇਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਹੋਰ ਤਿੰਨ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਧਵਜ ਨੂੰ ਵੀ ਭੇਦ ਦਿੱਤਾ।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a battlefield ethic where skill and resolve are tested through strategic targeting of a warrior’s supports (horses, charioteer, banner). It also reflects how intolerance of challenge (amṛṣyamāṇaḥ) can drive escalation, reminding readers that prowess without restraint intensifies conflict.
Vaiśampāyana narrates Karṇa’s rapid archery: he wounds Arjuna’s four horses, then strikes the charioteer with three arrows, and immediately pierces Arjuna’s banner with three more—an aggressive tactical sequence meant to destabilize Arjuna’s chariot and assert dominance.