Shloka 39

Dhaumya’s Counsel on Incognito Conduct in a Royal Household (राजवसतौ आचरण-निति)

Devanagari script

राजानं राजपुत्रं वा संवर्णयति य: सदा | अमात्य: पण्डितो भूत्वा स चिरं तिष्ठते प्रिय:,जो बुद्धिमान सचिव सदा राजा अथवा राजकुमारकी प्रशंसा करता रहता है, वही राजाके यहाँ उसका प्रीतिपात्र होकर दीर्घकालतक टिक सकता है

Transliteration

rājānaṃ rājaputraṃ vā saṃvarṇayati yaḥ sadā | amātyaḥ paṇḍito bhūtvā sa ciraṃ tiṣṭhate priyaḥ ||

Translation

ਧੌਮ੍ਯ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਜੋ ਅਮਾਤ੍ਯ ਸਦਾ ਰਾਜੇ ਜਾਂ ਰਾਜਪੁੱਤਰ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੰਡਿਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਕ ਦਾ ਪ੍ਰਿਯ ਬਣ ਕੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਪਦ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Word by Word

राजानम्king

राजपुत्रम्king's son, prince

वाor

संवर्णयतिdescribes, praises

यःwho

सदाalways

अमात्यःminister

पण्डितःlearned, wise

भूत्वाhaving become

सःhe

चिरम्for a long time

तिष्ठतेstays, remains

प्रियःdear, favored

Speaker

धौग्य उवाच

Characters & Entities

Dhaugya

king (rājā)

prince (rājaputra)

minister/counsellor (amātya/saciva)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes