Shloka 27

Dhaumya’s Counsel on Incognito Conduct in a Royal Household (राजवसतौ आचरण-निति)

Devanagari script

नास्यानिष्टानि सेवेत नाहितै: सह संवदेत्‌ । स्वस्थानान्न विकम्पेत स राजवसतिं वसेत्‌,जो चीज राजाको पसंद न हो, उसका कदापि सेवन न करे। उसके शत्रुओंसे बातचीत न करे और अपने स्थानसे कभी विचलित न हो। ऐसा बर्ताव करनेवाला मनुष्य ही राजाके यहाँ सकुशल रह सकता है

Transliteration

nāsyāniṣṭāni seveta nāhitaiḥ saha saṃvadet | svasthānān na vikampeta sa rājavasatiṃ vaset ||

Translation

ਜੋ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਅਪ੍ਰਿਯ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦਾ ਕਦੇ ਸੇਵਨ ਨਾ ਕਰੇ; ਦੁਸ਼ਟ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਜਾਂ ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਨਾ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਿਯਤ ਥਾਂ ਤੇ ਫ਼ਰਜ਼ ਤੋਂ ਕਦੇ ਡਗਮਗ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਐਸਾ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਮਨੁੱਖ ਹੀ ਰਾਜੇ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ।

Word by Word

नnot

अस्यof him/for him

अनिष्टानिundesirable (things)

सेवेतshould resort to/should use

नnot

अहितैःwith the hostile/unfriendly (people)

सहwith

संवदेत्should converse/speak

स्वस्थानात्from one’s own place/position

नnot

विकम्पेतshould waver/deviate

सःhe (such a person)

राजवसतिम्the king’s residence/court

वसेत्may live/dwell

Speaker

धौग्य उवाच

Characters & Entities

Dhaumya

the king (rājā)

royal residence (rājavasati)

Sandhi Notes