Dhaumya’s Enumeration of Eastern Tīrthas
Prācī-diś Tīrtha-kathana
ततः पुण्यतमं नाम त्रिषु लोकेषु भारत । प्रयागं सर्वतीर्थेभ्य: प्रवदन्त्यधिकं विभो,ऋषियोंने प्रयागको जघनस्थानीय उपस्थ बताया है। प्रतिष्ठानपुर (झूसी)-सहित प्रयाग, कम्बल और अश्वतर नाग तथा भोगवतीतीर्थ यह ब्रह्माजीकी वेदी है। युधिष्ठिर! उस तीर्थमें वेद और यज्ञ मूर्तिमान् होकर रहते हैं और प्रजापतिकी उपासना करते हैं। तपोधन ऋषि, देवता तथा चक्रधर नृपतिगण वहाँ यज्ञोंद्वारा भगवानका यजन करते हैं। भरतनन्दन! इसीलिये तीनों लोकोंमें प्रयागको सब तीर्थोकी अपेक्षा श्रेष्ठ एवं पुण्यतम बताते हैं। उस तीर्थमें जानेसे अथवा उसका नाम लेनेमात्रसे भी मनुष्य मृत्युकालके भय और पापसे मुक्त हो जाता है
tataḥ puṇyatamaṁ nāma triṣu lokeṣu bhārata | prayāgaṁ sarvatīrthebhyaḥ pravadanty adhikaṁ vibho ||
ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਭਾਰਤ! ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਯਾਗ ਹੈ। ਹੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ! ਉਹ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਜਾਣ ਨਾਲ—ਜਾਂ ਕੇਵਲ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ—ਮਨੁੱਖ ਪਾਪ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੌਤ ਵੇਲੇ ਉੱਠਣ ਵਾਲੇ ਡਰ ਤੋਂ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
पुलस्त्य उवाच