Shloka 456

दमयन्त्याः कार्यनिश्चयः — Damayantī’s Crisis Plan and Vārṣṇeya’s Departure

Devanagari script

दमयन्त्या सह नलो विजहारामरोपम: । तदनन्तर देवतुल्य राजा नलने दमयन्तीके साथ रमणीय वनों और उपवनोंमें विहार किया

Transliteration

damayantyā saha nalo vijahārāmaropamaḥ | tadanantaraṁ devatulyo rājā nalaḥ damayantyā saha ramaṇīyeṣu vaneṣu copavaneṣu ca vihāraṁ cakāra |

Translation

ਬ੍ਰਿਹਦਸ਼ਵ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਦਮਯੰਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਦੇਵ-ਸਮਾਨ ਨਲ ਨੇ ਕ੍ਰੀੜਾ-ਵਿਹਾਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਦੇਵਤੁਲ੍ਯ ਰਾਜਾ ਨਲ ਦਮਯੰਤੀ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਸੁਹਾਵਣੇ ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ।

Word by Word

• दमयन्त्या: with Damayanti
• दमयन्त्या: Karana
• Type: Noun
• Root: दमयन्ती
• Form: Feminine, Instrumental, Singular

• सह: together with
• सह: Karana
• Type: Indeclinable
• Root: सह

• नलः: Nala
• नलः: Karta
• Type: Noun
• Root: नल
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• विजहार: sporting/roamed (enjoyed himself)
• Type: Verb
• Root: वि + हृ
• Form: Perfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada

• अमर-उपमः: god-like (comparable to an immortal)
• अमर-उपमः: Karta
• Type: Adjective
• Root: अमर + उपम
• Form: Masculine, Nominative, Singular

Speaker

बृहदश्व उवाच

Characters & Entities

• Bṛhadaśva
• Nala
• Damayantī
• forests (vana)
• groves/pleasure-gardens (upavana)