Previous Verse

Shloka 333

दमयन्त्याः व्याकुलता — स्वयंवरसंनिपातः — देवदूतयाचनम्

Damayantī’s Distress, Proclamation of the Svayaṃvara, and the Gods’ Request

प्रतिज्ञातो वने वासो राजमध्ये मया हायम्‌ । महाबाहो! केशव! तेरहवें वर्षके बाद आप मेरे सम्पूर्ण शत्रुओंको उनके बन्धु- बान्धवोंसहित नष्ट कीजियेगा। ऐसा करके आप मेरे सत्य (वनवासके लिये की गयी प्रतिज्ञा)-की रक्षा कीजिये। मैंने राजाओंकी मण्डलीमें वनवासकी प्रतिज्ञा की है

pratijñāto vane vāso rājamadhye mayā hy ayam | mahābāho! keśava! trayodaśe varṣe gate tvam mama samastān śatrūn bandhu-bāndhava-sahitān nāśaya | evaṃ kṛtvā mama satyasya (vanavāsa-pratijñāyāḥ) rakṣāṃ kuru | mayā rājamāṇḍalye vane vāsaḥ pratijñātaḥ |

ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿਚ ਮੈਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਵਨਵਾਸ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੁ ਕੇਸ਼ਵ! ਤੇਰ੍ਹਵਾਂ ਵਰ੍ਹਾ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੇ ਮੇਰੇ ਸਭ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਕ-ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕਾਂ ਸਮੇਤ ਨਾਸ ਕਰ ਦੇ। ਇਉਂ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਸਤ੍ਯ—ਵਨਵਾਸ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ—ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ; ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਇਹ ਵ੍ਰਤ ਰਾਜਸਭਾ ਵਿਚ ਹੀ ਲਿਆ ਸੀ।

प्रतिज्ञातःpromised/pledged
प्रतिज्ञातः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रतिज्ञा (प्रति+ज्ञा)
FormMasculine, Nominative, Singular
वनेin the forest
वने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवन
FormNeuter, Locative, Singular
वासःdwelling/residence
वासः:
Karta
TypeNoun
Rootवास
FormMasculine, Nominative, Singular
राजमध्येin the midst of kings / in the royal assembly
राजमध्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराजमध्य
FormMasculine, Locative, Singular
मयाby me
मया:
Karana
TypeNoun
Rootअस्मद्
Form—, Instrumental, Singular
indeed/for emphasis
:
TypeIndeclinable
Root
अयम्this
अयम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Nominative, Singular
महाबाहोO mighty-armed one
महाबाहो:
TypeNoun
Rootमहाबाहु
FormMasculine, Vocative, Singular
केशवO Keshava (Krishna)
केशव:
TypeNoun
Rootकेशव
FormMasculine, Vocative, Singular
त्रयोदशात्after the thirteenth (year) / from the thirteenth
त्रयोदशात्:
Apadana
TypeNumeral
Rootत्रयोदश
Form—, Ablative, Singular
वर्षात्from/after the year
वर्षात्:
Apadana
TypeNoun
Rootवर्ष
FormNeuter, Ablative, Singular
पश्चात्afterwards
पश्चात्:
TypeIndeclinable
Rootपश्चात्
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Nominative, Singular
ममof me / my
मम:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Genitive, Singular
सम्पूर्णान्all/entire
सम्पूर्णान्:
Karma
TypeAdjective
Rootसम्पूर्ण
FormMasculine, Accusative, Plural
शत्रून्enemies
शत्रून्:
Karma
TypeNoun
Rootशत्रु
FormMasculine, Accusative, Plural
बन्धु-बान्धव-सहितान्together with (their) kinsmen and relatives
बन्धु-बान्धव-सहितान्:
Karma
TypeAdjective
Rootसहित
FormMasculine, Accusative, Plural
नाशयिष्यसिyou will destroy
नाशयिष्यसि:
TypeVerb
Rootनश् (नाशयति, caus.)
FormSimple Future (Luṭ), 2, Singular, Parasmaipada
एवम्thus/in this way
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
TypeVerb
Rootकृ
FormAbsolutive (क्त्वा), —
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Nominative, Singular
ममmy
मम:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Genitive, Singular
सत्यस्यof the truth / of the vow
सत्यस्य:
TypeNoun
Rootसत्य
FormNeuter, Genitive, Singular
रक्षाम्protection/safeguarding
रक्षाम्:
Karma
TypeNoun
Rootरक्षा
FormFeminine, Accusative, Singular
कुरुdo / perform
कुरु:
TypeVerb
Rootकृ
FormImperative (Loṭ), 2, Singular, Parasmaipada
मयाby me
मया:
Karana
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Instrumental, Singular
राज्ञाम्of kings
राज्ञाम्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Genitive, Plural
मण्डल्याम्in the assembly/circle
मण्डल्याम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमण्डली
FormFeminine, Locative, Singular
वनवासःforest-dwelling / exile in the forest
वनवासः:
Karta
TypeNoun
Rootवनवास
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रतिज्ञातःwas promised/was vowed
प्रतिज्ञातः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रतिज्ञा (प्रति+ज्ञा)
FormMasculine, Nominative, Singular
इतिthus (quotative)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति

युधिछिर उवाच

Y
Yudhiṣṭhira
K
Keśava (Kṛṣṇa)
T
the assembly of kings (rājamāṇḍalya/rājamadhya)
E
enemies (śatravaḥ)
K
kinsmen and allies (bandhu-bāndhavāḥ)