Shloka 9
वैशम्पायन उवाच इत्युक्त्वा दुःखशोकार्त: शुचिर्धर्मसुतस्तदा । सम्मूर्छितो5भवद् राजा साश्रुकण्ठो युधिछ्िर:
vaiśampāyana uvāca | ity uktvā duḥkhaśokārtaḥ śucir dharmasutas tadā | sammūrcchito 'bhavad rājā sāśrukaṇṭho yudhiṣṭhiraḥ ||
ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਜਨਮੇਜਯ! ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਧਰਮਪੁੱਤਰ, ਪਵਿੱਤਰ ਹਿਰਦੇ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੁੱਖ ਤੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਵਿਹਲ ਹੋ ਕੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਗਲਾ ਰੁੱਧ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਹ ਬੋਲ ਨਾ ਸਕਿਆ।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical sensitivity expected of a dhārmic ruler: true righteousness is not cold detachment but a conscience that feels the weight of suffering. Yudhiṣṭhira’s collapse shows how moral responsibility and compassion can overwhelm even a king.
Within Vaiśampāyana’s narration to King Janamejaya, Yudhiṣṭhira—after speaking—becomes overcome by grief and sorrow, his voice choked with tears, and he faints.