एतेन व्यवसायेन तत् तोयं व्यवगाढवान् | गाहमानश्न तत् तोयमन्तरिक्षात् स शुश्रुवे,धर्मपुत्रो महाबाहुर्विललाप सुविस्तरम् । अर्जुन मरे पड़े थे; उनके धनुष-बाण इधर-उधर बिखरे थे। भीमसेन और नकुल-सहदेव भी प्राणरहित हो निश्रेष्ट हो गये थे। इन सबको देखकर युधिष्ठिर गरम-गरम लंबी साँसें खींचने लगे। उनके नेत्रोंसे शोकके आँसू उमड़कर उन्हें भिगो रहे थे। अपने समस्त भ्राताओंको इस प्रकार धराशायी हुए देख महाबाह धर्मपुत्र युधिष्ठिर गहरी चिन्तामें डूब गये और देरतक विलाप करते रहे-- इस प्रकार निश्चय करके युधिष्ठिर जलमें उतरे। पानीमें प्रवेश करते ही उनके कानोंमें आकाशवाणी सुनायी दी
vaiśaṃpāyana uvāca |
etena vyavasāyena tat toyaṃ vyavagāḍhavān |
gāhamānaś ca tat toyam antarīkṣāt sa śuśruve |
dharmaputro mahābāhur vilalāpa suvistaram ||
ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਆਖਿਆ— ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਕੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਉਸ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਤਰ ਗਿਆ। ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵਧਦਿਆਂ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵਾਣੀ ਸੁਣੀ। ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਡਿੱਗਿਆ ਦੇਖ ਮਹਾਬਾਹੁ ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ—ਪਰ ਕਾਰਨ ਜਾਣਨ ਦੇ ਕਰਤੱਬ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
वैशग्पायन उवाच