Adhyaya 309

Verse 1

अऑरड..2 23. () हि २ 7 षर्डाधिकांत्रेशततमो< ध्याय: कुन्तीके

ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਜਨਮੇਜਯ! ਉਹ ਦ੍ਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਚਲਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਉਹ ਕੁਆਰੀ ਕੁੰਤੀ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਉਸ ਮੰਤ੍ਰ-ਸਮੂਹ ਦੇ ਬਲ ਅਤੇ ਅਬਲ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗੀ—ਕੀ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।

Verse 2

अयं वै कीदृशस्तेन मम दत्तो महात्मना | मन्त्रग्रामो बल॑ तस्य ज्ञास्ये नातिचिरादिति,“उन महात्मा ब्राह्मणने मुझे यह कैसा मन्त्रसमूह प्रदान किया है? उसके बलको मैं शीघ्र ही (परीक्षाद्वारा) जानूँगी'

ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਆਖਿਆ— “ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਮੰਤ੍ਰ-ਸਮੂਹ ਦਿੱਤਾ ਹੈ? ਮੈਂ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਸ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਜਾਣ ਲਵਾਂਗੀ।”

Verse 3

एवं संचिन्तयन्ती सा ददर्शर्तु यदृच्छया । व्रीडिता साभवद्‌ बाला कन्याभावे रजस्वला

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਉਸ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਰਿਤੂ ਦਾ ਆਗਮਨ ਵੇਖਿਆ। ਕਨਿਆਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਜਸਵਲਾ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਬਾਲਿਕਾ ਲੱਜਾ ਨਾਲ ਵਿਹਵਲ ਹੋ ਗਈ।

Verse 4

ततो हर्म्यतलस्था सा महाहशयनोचिता । प्राच्यां दिशि समुद्यन्तं ददर्शादित्यमण्डलम्‌

ਫਿਰ ਇੱਕ ਦਿਨ, ਮਹਲ ਦੀ ਛੱਤ ਉੱਤੇ, ਉੱਤਮ ਸ਼ਯਿਆ ਦੀ ਆਦਤ ਵਾਲੀ ਕੁੰਤੀ ਨੇ ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ-ਮੰਡਲ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।

Verse 5

तत्र बद्धमनोदृष्टिरभवत्‌ सा सुमध्यमा । न चातप्यत रूपेण भानो: संध्यागतस्य सा

ਉੱਥੇ ਉਸ ਸੂਮਧਿਆਮਾ ਦਾ ਮਨ ਤੇ ਨਿਗਾਹ ਇਕ ਥਾਂ ਬੱਝ ਗਏ; ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਨਮਯ ਹੋ ਗਈ। ਸੂਰਜ ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਦਾ ਭੀ ਅਹਿਸਾਸ ਨਾ ਹੋਇਆ।

Verse 6

प्रातःसंध्याके समय उगते हुए सूर्यकी ओर देखनेमें सुमध्यमा कुन्तीको तनिक भी तापका अनुभव नहीं हुआ। उसके मन और नेत्र उन्हींमें आसक्त हो गये ।।

ਤਦ ਉਸ ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਦਿਵ੍ਯ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਵ੍ਯ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਕਵਚ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਕੁੰਡਲਾਂ ਨਾਲ ਵਿਭੂਸ਼ਿਤ ਦੇਵ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।

Verse 7

तस्या: कौतूहलं त्वासीन्मन्त्रं प्रति नराधिप । आह्वानमकरोत्‌ साथ तस्य देवस्य भाविनी

ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ! ਕੁੰਤੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬਾਰੇ ਕੌਤੂਹਲ ਜਾਗ ਉਠਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਸ ਕੁਲਵਤੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੇ ਤਦ ਸੂਰਜਦੇਵ ਦਾ ਆਹਵਾਨ ਕੀਤਾ।

Verse 8

प्राणानुपस्पृश्य तदा ह्वाजुहाव दिवाकरम्‌ । आजगाम ततो राजंस्त्वरमाणो दिवाकर:,उसने विधिपूर्वक आचमन और प्राणायाम करके भगवान्‌ दिवाकरका आवाहन किया। राजन! तब भगवान्‌ सूर्य बड़ी उतावलीके साथ वहाँ आये

ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਆਚਮਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਿਤ ਕਰਕੇ (ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਕਰਕੇ) ਦਿਵਾਕਰ ਦਾ ਆਹਵਾਨ ਕੀਤਾ। ਹੇ ਰਾਜਨ! ਤਦ ਦਿਵਾਕਰ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਤੁਰਿਆ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।

Verse 9

मधुपिज्ी महाबाहु: कम्बुग्रीवो हसन्निव । अड्दी बद्धमुकुटो दिश: प्रज्वालयन्निव

ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਉਹ ਮਧੂ ਵਰਗੇ ਪਿੰਗਲ ਵਰਣ ਦਾ, ਮਹਾਬਾਹੂ ਅਤੇ ਸ਼ੰਖ ਵਰਗੀ ਗਰਦਨ ਵਾਲਾ ਸੀ; ਜਿਵੇਂ ਮੁਸਕਰਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਉੱਤੇ ਅੰਗਦ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਮੁਕੁਟ ਸ਼ੋਭਦਾ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਉਹ ਮਾਨੋ ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਜਵਲਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।

Verse 10

योगात्‌ कृत्वा द्विधा55त्मानमाजगाम तताप च | आबभाषे तत: कुन्तीं साम्ना परमवल्गुना

ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਯੋਗਬਲ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੋ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਿਆ; ਇੱਕ ਰੂਪ ਨਾਲ ਉਹ ਉੱਥੇ ਆਇਆ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਕੁੰਤੀ ਨੂੰ ਪਰਮ ਮਿੱਠੀ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਠਹਿਰਾਉਣ ਵਾਲੀ ਬਾਣੀ ਨਾਲ ਕਿਹਾ।

Verse 11

आगतोऊस्मि वशं भद्रे तव मन्त्रबलात्कृत: । कि करोमि वशो राज्ञि ब्रूहि कर्ता तदस्मि ते

“ਭਦ੍ਰੇ! ਤੇਰੇ ਮੰਤਰਬਲ ਨਾਲ ਖਿੱਚਿਆ ਹੋਇਆ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ! ਦੱਸ, ਤੇਰੇ ਅਧੀਨ ਰਹਿ ਕੇ ਮੈਂ ਕਿਹੜਾ ਕੰਮ ਕਰਾਂ? ਤੂੰ ਜੋ ਆਖੇਂਗੀ, ਉਹੀ ਮੈਂ ਕਰਾਂਗਾ।”

Verse 12

कुन्त्युवाच गम्यतां भगवंस्तत्र यत एवागतो हासि । कौतूहलात्‌ समाहूत: प्रसीद भगवन्निति,कुन्ती बोली--भगवन्‌! आप जहाँसे आये हैं वहीं पधारिये। मैंने आपको कौतूहलवश ही बुलाया था। प्रभो! प्रसन्न होइये

ਕੁੰਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—“ਭਗਵਨ ਜੀ! ਤੁਸੀਂ ਜਿਥੋਂ ਆਏ ਹੋ, ਓਥੇ ਹੀ ਵਾਪਸ ਪਧਾਰੋ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੇਵਲ ਜਿਗਿਆਸਾ ਵਸ਼ ਬੁਲਾਇਆ ਸੀ; ਪ੍ਰਭੂ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕਰੋ।”

Verse 13

सूर्य उवाच गमिष्ये5हं यथा मां त्वं ब्रवीषि तनुमध्यमे । नतु देवं समाहूय न्याय्यं प्रेषयितुं वृथा

ਸੂਰਜ ਨੇ ਕਿਹਾ—“ਸੁਕਮਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀਏ! ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਆਖਦੀ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਚਲਾ ਜਾਵਾਂਗਾ; ਪਰ ਕਿਸੇ ਦੇਵਤੇ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਫਿਰ ਵਿਅਰਥ ਵਾਪਸ ਭੇਜਣਾ ਨਿਆਂਸੰਗਤ ਨਹੀਂ।”

Verse 14

तवाभिसंधि: सुभगे सूर्यात्‌ पुत्रो भवेदिति | वीर्येणाप्रतिमो लोके कवची कुण्डलीति च

ਸੂਰਜ ਨੇ ਕਿਹਾ—“ਹੇ ਸੁਭਾਗਣੀ! ਤੇਰੇ ਮਨ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਇਹ ਸੀ—‘ਸੂਰਜਦੇਵ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਐਸਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ ਜੋ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਅਤੁੱਲ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਦਿਵ੍ਯ ਕਵਚ ਤੇ ਕੁੰਡਲਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋਵੇ।’”

Verse 15

सा त्वमात्मप्रदानं वै कुरुष्व गजगामिनि । उत्पत्स्यति हि पुत्रस्ते यथासंकल्पमड़ने

ਸੂਰਜ ਨੇ ਕਿਹਾ—“ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਗਜਗਾਮਿਨੀ! ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਆਪ ਮੈਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ। ਹੇ ਸੁਭਦ੍ਰੇ! ਤਦ ਤੇਰੇ ਸੰਕਲਪ ਅਨੁਸਾਰ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇਗਾ।”

Verse 16

अथ गच्छाम्यहं भद्रे त्वया संगम्य सुस्मिते । यदि त्वं वचन नाद्य करिष्यसि मम प्रियम्‌

ਸੂਰਜ ਨੇ ਕਿਹਾ—“ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ, ਹੇ ਸੁਸਮਿਤੇ! ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕਰ ਕੇ ਮੈਂ ਚਲਾ ਜਾਵਾਂਗਾ; ਪਰ ਜੇ ਅੱਜ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਿਯ ਬਾਤ ਨਾ ਮੰਨੀ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਤੈਨੂੰ, ਮੰਤਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਪ ਦਿਆਂਗਾ; ਤੇਰੇ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਭਸਮ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।”

Verse 17

शपिष्ये त्वामहं क्रुद्धो ब्राह्मणं पितरं च ते । त्वत्कृते तान्‌ प्रधक्ष्यामि सर्वानपि न संशय:

ਜੇ ਅੱਜ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਬੇਨਤੀ ਨਾ ਮੰਨੀ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਤੈਨੂੰ, ਉਹ ਮੰਤਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਪ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਤੇਰੇ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ ਰਾਖ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 18

पितरं चैव ते मूढं यो न वेत्ति तवानयम्‌ । तस्य च ब्राह्मणस्याद्य यो5सौ मन्त्रमदात्‌ तव

ਜੋ ਮੂਰਖ ਤੇਰੇ ਇਸ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦਾ, ਅਤੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਿਸ ਨੇ ਅੱਜ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਮੰਤਰ ਦਿੱਤਾ—ਉਹ ਵੀ (ਆਪਣੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧ ਦਾ ਫਲ) ਭੋਗਣਗੇ।

Verse 19

एते हि विबुधा: सर्वे पुरन्दरमुखा दिवि

ਹੇ ਭਾਮਿਨੀ! ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਦੇਵ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਹਨ; ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਮੇਰੀ ਵੱਲ ਤੱਕ ਰਹੇ ਹਨ—“ਵੇਖੋ, ਇਹ ਉਸ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਠੱਗਿਆ ਗਿਆ!” ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਵਗਣਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦਿਵ੍ਯ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕਦੀ ਹੈਂ।

Verse 20

त्वया प्रलब्धं पश्यन्ति स्मयन्त इव भाविनि । पश्य चैनान्‌ सुरगणान्‌ दिव्यं चक्षुरिदं हि ते । पूर्वमेव मया दत्तं दृष्टवत्यसि येन माम्‌

ਹੇ ਭਾਵਿਨੀ! ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਠੱਗਿਆ ਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਜਿਵੇਂ ਮੁਸਕਰਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਵਗਣਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ। ਇਹ ਤੇਰੀ ਦਿਵ੍ਯ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੈ; ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕੇਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।

Verse 21

वैशम्पायन उवाच ततो<पश्यत्‌ त्रिदशान्‌ राजपुत्री सवनिव स्वेषु धिष्ण्येषु खस्थान्‌ । प्रभावन्तं भानुमन्तं महान्तं यथा<55दित्यं रोचमानांस्तथैव

ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਜਨਮੇਜਯ! ਤਦ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਕੁੰਤੀ ਨੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਵਿਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲਾ ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਸੂਰਜ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਦਿਸੇ।

Verse 22

सा तान्‌ दृष्टवा व्रीडमानेव बाला सूर्य देवी वचन प्राह भीता । गच्छ त्वं वै गोपते स्व॑ विमान कन्याभावाद्‌ दुःख एवापचार:

Seeing him, the young maiden felt as though overcome with shame. Then, frightened, the maiden addressed the Sun-god: “O lord of rays, depart to your own celestial chariot. Because I am only a girl, my summoning you has become a grievous impropriety.”

Verse 23

पिता माता गुरवश्वैव ये<न्ये देहस्यास्य प्रभवन्ति प्रदाने । नाहं धर्म लोपयिष्यामि लोके स्त्रीणां वृत्तं पूज्यते देहरक्षा

Vaiśampāyana said: “My father, my mother, and the elders—indeed all those others who have authority in the giving of this body—alone have the right over it. I will not abandon dharma in this world. For among women, virtuous conduct is honored; the safeguarding of one’s body (chastity and bodily integrity) is praised by society.”

Verse 24

मया मन्त्रबलं ज्ञातुमाहूतस्त्वं विभावसो । बाल्याद्‌ बालोति तत्‌ कृत्वा क्षन्तुमहसि मे विभो

Vaiśampāyana said: “O Vibhāvasu (Fire), I summoned you only to learn the power of a mantra. Taking me to be merely a childish, ignorant girl acting out of youthful folly, you should forgive me, O mighty lord.”

Verse 25

सूर्य उवाच बालेति कृत्वानुनयं तवाहूं ददानि नान्यानुनयं लभेत । आत्मप्रदानं कुरु कुन्तिकन्ये शान्तिस्तवैवं हि भवेच्च भीरु

Sūrya said: “Taking you to be only a young girl, I speak to you with such coaxing and entreaty; no other woman would ever obtain from me the occasion for such pleading. O daughter of Kuntibhoja, offer yourself to me; only by doing so, O timid one, will you find peace.”

Verse 26

न चापि गन्तुं युक्त हि मया मिथ्याकृतेन वै । असमेत्य त्वया भीरु मन्त्राहूतेन भाविनि

Sūrya said: “Nor would it be proper for me to depart after acting in vain. O timid one, since you have invoked me by mantra, it would not be right for me to return without meeting you. If I were to go back in this manner, I would become an object of ridicule in the world and would be blamed even in the sight of all the gods.”

Verse 27

गमिष्याम्यनवद्याद्धि लोके समवहास्यताम्‌ | सर्वेषां विबुधानां च वक्तव्य: स्यां तथा शुभे

ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਸ਼ੁਭੇ! ਮੈਂ ਐਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗਾ ਕਿ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਮਖੌਲ ਬਣੇ। ਜੇ ਮੈਂ ਇਉਂ ਹੀ ਮੁੜ ਗਿਆ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਹੰਸੀ ਉਡੇਗੀ ਅਤੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਮੈਂ ਨਿੰਦਿਆ ਜਾਵਾਂਗਾ।

Verse 28

सा त्वं मया समागच्छ लप्स्यसे मादृशं सुतम्‌ । विशिष्टा सर्वलोकेषु भविष्यसि न संशय:

ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕਰ। ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਤੂੰ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੰਨੀ ਜਾਵੇਂਗੀ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 183

शीलवृत्तमविज्ञाय धास्यामि विनयं परम्‌ | तुम्हारे मूर्ख पिताको भी मैं जला दूँगा

ਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਵਰਤਾਰਾ ਜਾਣੇ ਬਿਨਾਂ ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਕਠੋਰ ਦੰਡ ਦਿਆਂਗਾ। ਜੋ ਮੂਰਖ ਪਿਤਾ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੋਏ ਇਸ ਅਨਿਆਇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਮੈਂ ਸਾੜ ਦਿਆਂਗਾ; ਅਤੇ ਜਿਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਸ਼ੀਲ-ਵ੍ਰਿੱਤ ਪਰਖੇ ਬਿਨਾਂ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਮੈਂ ਢੁੱਕਵੀਂ ਸਿੱਖ ਦਿਆਂਗਾ।

Verse 305

इस प्रकार श्रीमह्याभारत वनपर्वके अन्तर्गत कुण्डलाहरणपर्वमें पथाको मन्त्रकी प्राप्तिविषयक तीन सौ पॉचवाँ अध्याय पूरा हुआ

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀਮਹਾਭਾਰਤ ਦੇ ਵਨਪਰਵ ਦੇ ਅੰਤर्गत ਕੁੰਡਲਾਹਰਣਪਰਵ ਵਿੱਚ ਪਥਾਕਾ-ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਸੰਬੰਧੀ ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੰਜਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 306

इति श्रीमहा भारते वनपर्वणि कुण्डलाहरणपर्वणि सूर्याद्वाने षडधिकत्रिशततमो<ध्याय:

ਇਤੀ ਸ਼੍ਰੀਮਹਾਭਾਰਤ ਦੇ ਵਨਪਰਵ ਵਿੱਚ ਕੁੰਡਲਾਹਰਣਪਰਵ ਦੇ ਅੰਤर्गत ‘ਸੂਰਿਆਦਵਾਨ’ ਉਪਾਖਿਆਨ ਦਾ ਤਿੰਨ ਸੌ ਸੋਲ੍ਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ।