Shloka 22
Sūrya-stava: Dhaumya’s Counsel and the Aṣṭaśata-nāma of Sūrya
कालाध्यक्ष: प्रजाध्यक्षो विश्वकर्मा तमोनुद: । वरुण: सागरों5शुश्व जीमूतो जीवनोडरिहा,धौम्य बोले--१ सूर्य, २ अर्यमा, ३ भग, ४ त्वष्टा, ५ पूषा, ६ अर्क, ७ सविता, ८ रवि, ९ गभस्तिमान, १० अज, ११ काल, १२ मृत्यु, १३ धाता, १४ प्रभाकर, १५ पृथिवी, १६ आप, १७ तेज, १८ ख (आकाश), १९ वायु, २० परायण, २१ सोम, २२ बृहस्पति, २३ शुक्र, २४ बुध, २५ अंगारक (मंगल) २६ इन्द्र, २७ विवस्वानू, २८ दीप्तांशु, २९ शुचि, ३० शौरि, ३१ शनैश्वर, ३२ ब्रह्मा, ३३ विष्णु, ३४ रुद्र, ३५ स्कन्द, ३६ वरुण, ३७ यम, ३८ वैद्युताग्नि, ३९ जाठराग्नि, ४० ऐन्धनाग्नि, ४१ तेज:पति, ४२ धर्मध्वज, ४३ वेदकर्ता, ४४ वेदांग, ४५ वेदवाहन, ४६ कृत, ४७ त्रेता, ४८ द्वापर, ४९ सर्वमलाश्रय कलि, ५० कला-काष्ठा-मुहूर्तरूप समय, ५१ क्षपा (रात्रि), ५२ याम, ५३ क्षण, ५४ संवत्सरकर ५५ अध्वत्थ, ५६ कालचक्रप्रवर्तक विभावसु, ५७ शाश्वत पुरुष, ५८ योगी, ५९ व्यक्ताव्यक्त, ६० सनातन, ६१ कालाध्यक्ष, ६२ प्रजाध्यक्ष, ६३ विश्वकर्मा, ६४ तमोनुद, ६५ वरुण, ६६ सागर, ६७ अंशु, ६८ जीमूत, ६९ जीवन, ७० अरिहा, ७१ भूताश्रय, ७२ भूतपति, ७३ सर्वलोक-नमस्कृत, ७४ स्रष्टा, ७५ संवर्तक, ७६ वह्लि, ७७ सर्वादि, ७८ अलोलुप, ७९ अनन्त, ८० कपिल, ८१ भानु, ८२ कामद, ८३ सर्वतोमुख, ८४ जय, ८५ विशाल, ८६ वरद, ८७ सर्वधातुनिषेचिता, ८८ मन:सुपर्ण, ८९-भूतादि, ९० शीघ्रग, ९१ प्राणधारक, ९२ धन्वन्तरि, ९३ धूमकेतु, ९४ आदिदेव, ९५ अदितिसुत, ९६ द्वादशात्मा, ९७ अरविन्दाक्ष, ९८ पिता-माता-पितामह, ९९ स्वर्गद्वार-प्रजाद्वार, १०० मोक्षद्वार-त्रिविष्टप, १०१ देहकर्ता, १०२ प्रशान्तात्मा, १०३ विश्वात्मा, १०४ विश्वतोमुख, १०५ चराचरात्मा, १०६ सूक्ष्मात्मा, १०७ मैत्रेय तथा १०८ करुणान्वित--ये अमिततेजस्वी भगवान् सूर्यके कीर्तन करनेयोग्य एक सौ आठ नाम हैं, जिनका उपदेश साक्षात् ब्रह्माजीने किया है
kālādhykṣaḥ prajādhykṣo viśvakarmā tamonudaḥ | varuṇaḥ sāgaro 'ṃśur jīmūto jīvano 'rihā ||
ਧੌਮ੍ਯ ਬੋਲੇ—ਉਹ ਕਾਲ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਹੈ; ਵਿਸ਼੍ਵਕਰਮਾ, ਅੰਧਕਾਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ; ਵਰੁਣ; ਸਮੁੰਦਰ; ਕਿਰਣ; ਬੱਦਲ; ਜੀਵਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।
धौम्य उवाच
Educational Q&A
The verse frames the Sun as the moral and cosmic regulator: time, creation, light, waters, and life are governed by a single sustaining principle. Reciting such names is presented as a disciplined remembrance that strengthens clarity (dispelling ‘darkness’) and steadiness in dharma.
Dhaumya is reciting a sequence of Sūrya’s sacred names (part of the 108-name praise), attributing to the Sun multiple cosmic functions—ruler of time and beings, maker of the world, dispeller of darkness, lordly power like Varuṇa, and life-giving forces like rays, ocean, and rain-cloud.