Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

Ajñātavāsa-saṅkalpaḥ — Yudhiṣṭhira’s Resolve and Dhaumya’s Exempla on Concealment

ततः सत्यवत: कायात्‌ पाशबद्ध॑ वशं गतम्‌ । अड्गुष्ठमात्रं पुरुषं निश्चकर्ष यमो बलात्‌,तदनन्तर यमराजने सत्यवानके शरीरसे पाशमें बँधे हुए अंगुष्ठमात्र परिमाणवाले विवश हुए जीवको बलपूर्वक खींचकर निकाला

tataḥ satyavataḥ kāyāt pāśabaddhaṁ vaśaṁ gatam | aṅguṣṭhamātraṁ puruṣaṁ niścakarṣa yamo balāt ||

ਤਦ ਯਮਰਾਜ ਨੇ ਸਤ੍ਯਵਾਨ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚੋਂ ਆਪਣੇ ਪਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਬੱਝੇ, ਬੇਬਸ, ਅੰਗੂਠੇ-ਜਿਹੇ ਪਰਿਮਾਣ ਵਾਲੇ ਪੁਰਖ-ਰੂਪ ਪ੍ਰਾਣ ਨੂੰ ਬਲ ਨਾਲ ਖਿੱਚ ਕੇ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਲਿਆ।

ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः
सत्यवतःof Satyavat
सत्यवतः:
Apadana
TypeNoun
Rootसत्यवत्
FormMasculine, Genitive, Singular
कायात्from (his) body
कायात्:
Apadana
TypeNoun
Rootकाय
FormMasculine, Ablative, Singular
पाशबद्धम्bound by a noose
पाशबद्धम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपाशबद्ध
FormMasculine, Accusative, Singular
वशंinto subjection, control
वशं:
Karma
TypeNoun
Rootवश
FormMasculine, Accusative, Singular
गतम्gone, having come (into)
गतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootगत
FormMasculine, Accusative, Singular
अङ्गुष्ठमात्रम्thumb-sized
अङ्गुष्ठमात्रम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअङ्गुष्ठमात्र
FormMasculine, Accusative, Singular
पुरुषम्person (soul-being)
पुरुषम्:
Karma
TypeNoun
Rootपुरुष
FormMasculine, Accusative, Singular
निश्चकर्षdrew out, dragged out
निश्चकर्ष:
Karta
TypeVerb
Rootकृष्
FormPerfect (Liṭ), Third, Singular, Parasmaipada
यमःYama
यमः:
Karta
TypeNoun
Rootयम
FormMasculine, Nominative, Singular
बलात्by force
बलात्:
Karana
TypeNoun
Rootबल
FormNeuter, Ablative, Singular

मार्कण्डेय उवाच

M
Mārkaṇḍeya
S
Satyavān
Y
Yama (Yamarāja)
P
pāśa (Yama’s noose)
P
puruṣa (thumb-sized jīva)