Shloka 32
Kṣānti–Tejas Viveka: Prahlāda’s Instruction to Bali
Draupadī’s Application
क्षन्तव्यं पुरुषेणेह सर्वापत्सु सुशो भने । क्षमावतो हि भूतानां जन्म चैव प्रकीर्तितम्,सुशोभने! पुरुषको सभी आपत्तियोंमें क्षमाभाव रखना चाहिये। क्षमाशील पुरुषसे ही समस्त प्राणियोंका जीवन बताया गया है
kṣantavyaṃ puruṣeṇeha sarvāpatṣu suśobhane | kṣamāvato hi bhūtānāṃ janma caiva prakīrtitam ||
ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਆਖਿਆ— ਹੇ ਸੁੰਦਰਿ! ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹਰ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਖ਼ਿਮਾ ਧਾਰਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਕਿ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ-ਧਾਰਣਾ ਅਤੇ ਭਲਾਈ ਖ਼ਿਮਾਸ਼ੀਲ ਉੱਤੇ ਹੀ ਟਿਕੀ ਹੈ।
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse teaches kṣamā—patient forbearance and forgiveness—as a central dharmic virtue, especially during संकट/āpad (adversity). It presents forgiveness not as weakness but as a sustaining force for social and moral life.
In the Vana Parva context, Yudhiṣṭhira instructs a woman addressed as “Suśobhanā,” emphasizing how one should respond to hardship: by enduring and maintaining forgiveness, a hallmark of his ethical counsel during the exile-period discourses.