Previous Verse
Next Verse

Shloka 42

Sāvitrī’s Report and Nārada’s Prognosis (सावित्र्याख्यान—सत्यवान्-गुणवर्णनं तथा अल्पायुषः पूर्वसूचना)

वसतस्तस्य रामस्य तत: शूर्पणखाकृतम्‌ । खरेणासीन्महद्‌ वैरं जनस्थाननिवासिना,वहाँ रहते समय शूर्पणखाके (नाक, कान और ओंठ काटनेके) कारण श्रीरामचन्द्रजीका जनस्थान-निवासी खर नामक राक्षसके साथ महान्‌ वैर हो गया

vasatas tasya rāmasya tataḥ śūrpaṇakhākṛtam | khareṇāsīn mahad vairaṁ janasthānanivāsinā ||

ਉੱਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹੋਏ ਰਾਮ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਨਾਲ ਜੋ ਕੀਤਾ ਗਿਆ (ਉਸ ਦੀ ਨੱਕ, ਕੰਨ ਅਤੇ ਹੋਠ ਕੱਟੇ ਜਾਣ) ਉਸ ਕਾਰਨ ਜਨਸਥਾਨ-ਨਿਵਾਸੀ ਖਰ ਨਾਮਕ ਰਾਖਸ਼ਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਨ ਵੈਰਤਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ।

वसतःwhile (he) was dwelling
वसतः:
Adhikarana
TypeVerb
Rootवस् (धातु)
Formशतृ-प्रत्यय (वर्तमान कृदन्त), Masculine, Genitive, Singular
तस्यof him
तस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive, Singular
रामस्यof Rama
रामस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive, Singular
ततःthereupon; from that (cause)
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formtrue
शूर्पणखा-कृतम्done by Śūrpaṇakhā; caused by Śūrpaṇakhā
शूर्पणखा-कृतम्:
Karana
TypeAdjective
Rootशूर्पणखा (प्रातिपदिक) + कृत (कृ धातु, क्त)
FormNeuter, Nominative, Singular
खरेणby/with Khara
खरेण:
Karana
TypeNoun
Rootखर (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Singular
आसीत्was; arose
आसीत्:
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
FormImperfect (लङ्), 3rd, Singular
महत्great
महत्:
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative, Singular
वैरम्enmity
वैरम्:
Karta
TypeNoun
Rootवैर (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative, Singular
जनस्थान-निवासिनाby the resident of Janasthāna
जनस्थान-निवासिना:
Karana
TypeNoun
Rootजनस्थान (प्रातिपदिक) + निवासिन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Singular

(श्रीरम उवाच

R
Rāma
Ś
Śūrpaṇakhā
K
Khara
J
Janasthāna