Shloka 21

मārkaṇḍeya-ukta yuddha-vyūha-pratyavyūhaḥ

Battle Formations and Countermeasures in the Rāmopākhyāna

Devanagari script

यथा वाहं नातिचरे कथंचित्‌ पतीन्‌ महाहान्‌ मनसापि जातु | तेनाद्य सत्येन वशीकृतं त्वां द्रष्टास्मि पार्थ: परिकृष्पममाणम्‌,यदि मैंने कभी मनसे भी अपने परम पूजनीय पतियोंका किसी तरह उल्लंघन नहीं किया हो तो आज इस सत्यके प्रभावसे मैं देखूँगी कि पाण्डव तुझे जीतकर अपने वशमें करके जमीनपर घसीट रहे हैं

Transliteration

yathā vāhaṁ nāticare kathaṁcit patīn mahābhāgān manasāpi jātu | tenādya satyena vaśīkṛtaṁ tvāṁ draṣṭāsmi pārthaḥ parikṛṣyamāṇam ||

Translation

ਜੇ ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ—ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੀ—ਆਪਣੇ ਪਰਮ ਪੂਜਨੀਯ, ਮਹਾ-ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਪਤੀਆਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਨਾ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਅੱਜ ਉਸ ਸੱਚ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਮੈਂ ਵੇਖਾਂਗੀ ਕਿ ਪਾਰਥ (ਪਾਂਡਵ) ਤੈਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਘਸੀਟਦਾ ਲੈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

Word by Word

• {'yathā': 'if, in the event that', 'vā': 'indeed/for emphasis (particle)', 'aham (vāham)': 'I', 'na': 'not', 'aticare (√car, ati-√car)': 'I overstep, transgress', 'kathaṁcit': 'in any manner, by any means', 'patīn': 'husbands, lords (acc. pl.)', 'mahābhāgān (mahā-bhāga)': 'highly fortunate, noble, venerable', 'manasā api': 'even by the mind

• even mentally', 'jātu': 'ever, at any time', 'tena': 'by that (instrumental), by means of that', 'adya': 'today, now', 'satyena': 'by truth

• by a truth-act (satyakriyā)', 'vaśīkṛtam (vaśī-√kṛ)': 'brought under control, subdued', 'tvām': 'you', 'draṣṭāsmi': 'I shall see', 'pārthaḥ': 'son of Pṛthā

• a Pāṇḍava (esp. Arjuna, but can denote a Pāṇḍava generally)', 'parikṛṣyamāṇam (pari-√kṛṣ, passive)': 'being dragged around, being dragged along'}

Speaker

जयद्रथ उवाच

Characters & Entities

• Jayadratha
• Pārtha (a Pāṇḍava; son of Pṛthā)