Shloka 20
Draupadī’s Rebuke of Jayadratha and Dhaumya’s Admonition (Āraṇyaka-parva, Adhyāya 252)
कुशचीराम्बरधर: परं नियममास्थित: । वाग्यतो राजशार्दूल: स स्वर्गगतिकाम्यया
kuśacīrāmbaradharaḥ paraṃ niyamam āsthitaḥ | vāgyato rājaśārdūlaḥ sa svargagatīkāmyayā
ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਕੁਸ਼ ਅਤੇ ਵਲਕਲ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਉਸ ਰਾਜਸ਼ਾਰਦੂਲ ਨੇ ਪਰਮ ਨਿਯਮ-ਤਪ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲਿਆ। ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਸਵਰਗ-ਗਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਵਰਤ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਕੀਤਾ।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights niyama and vāg-yama (discipline and restraint of speech) as key components of tapas: ethical self-control expressed through simple living and regulated conduct, undertaken with a clear spiritual aim (here, attainment of svarga).
Vaiśampāyana describes a king adopting ascetic markers—kuśa-grass and bark garments—and entering a strict observance. He controls his speech and performs austerity motivated by the wish to reach heaven.