Mudgalasya Svarga-nirvedaḥ
Mudgala’s Disenchantment with Heaven
विदीर्यमाणो व्रीडावान् जगाम नगर प्रति । वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! पाण्डुनन्दन युधिष्ठिरकी आज्ञा पाकर राजा दुर्योधनने उन धर्मपुत्र अजातशत्रुको प्रणाम करके अपने नगरकी ओर प्रस्थान किया। उस समय जिसकी इन्द्रियाँ काम न देती हों उस रोगीकी भाँति उसका हृदय व्यथासे विदीर्ण हो रहा था। उसे अपने कुकृत्यपर बड़ी लज्जा हो रही थी,इति श्रीमहाभारते वनपर्वणि घोषयात्रापर्वणि दुर्योधनमो क्षणे षट्चत्वारिंशदधिकद्विशततमो< ध्याय: इस प्रकार श्रीमह्ाभारत वनपवके अन्तर्गत घोषयात्रापर्वमें दुर्योधनको छुड़ानेसे सम्बन्ध रखनेवाला दो सौ छियालीसवाँ अध्याय पूरा हुआ
vidīryamāṇo vrīḍāvān jagāma nagara prati |
ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਆਖਿਆ— ਲਾਜ਼ ਨਾਲ ਦਬਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਪੀੜ ਨਾਲ ਚੀਰਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪਾ ਕੇ, ਉਸ ਧਰਮੀ ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੁ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦੁਰਯੋਧਨ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨੂੰ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਐਸਾ ਦੁਖੀ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹੋਣ—ਰੋਗੀ ਵਾਂਗ ਉਸ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਵੇਦਨਾ ਨਾਲ ਫਟ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕੁਕਰਮ ਉੱਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਲਾਜ਼ ਸੀ।
वैशम्पायन उवाच