दुर्योधनस्य लज्जा-प्रायोपवेशविचारः
Duryodhana’s Shame and Consideration of Prāyopaveśa
(तवाद्य पृथिवी राजन्नखिला सागराम्बरा | सपर्वतवनारामा सह स्थावरजड़मा ।।) “राजन! पर्वत, वन, उद्यान एवं स्थावर-जड़मोंसहित यह सारी समुद्रपर्यना पृथ्वी आज तुम्हारे अधिकारमें है ।। प्राच्याश्न दाक्षिणात्याश्व प्रतीच्योदीच्यवासिन: । कृता: करप्रदा: सर्वे राजानस्ते नराधिप,“नरेश्वर! पूर्व, दक्षिण, पश्चिम और उत्तर दिशाके सभी राजाओंको तुम्हारे लिये करदाता बना दिया है
vaiśampāyana uvāca |
tavādya pṛthivī rājann akhilā sāgarāmbarā |
sa-parvata-vanārāmā saha sthāvara-jaḍāmayā ||
prācyāś ca dākṣiṇātyāś ca pratīcyodīcya-vāsinaḥ |
kṛtāḥ kara-pradāḥ sarve rājānas te narādhipa ||
ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਆਖਿਆ— ਹੇ ਰਾਜਨ! ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਇਹ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ—ਪਹਾੜਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ, ਬਾਗਾਂ ਅਤੇ ਸਥਾਵਰ-ਜੰਗਮ ਸਮੇਤ—ਅੱਜ ਤੇਰੇ ਅਧੀਨ ਹੈ। ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ! ਪੂਰਬ, ਦੱਖਣ, ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਤੇਰੇ ਲਈ ਖ਼ਿਰਾਜ਼ਗੁਜ਼ਾਰ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ।
वैशम्पायन उवाच