Shloka 15

दुर्योधनस्य लज्जा-प्रायोपवेशविचारः

Duryodhana’s Shame and Consideration of Prāyopaveśa

Devanagari script

स्थितो राज्ये च्युतान्‌ राज्याच्छिया हीनाञ्छ़िया वृत: । असमृद्धान्‌ समृद्धार्थ: पश्य पाण्डुसुतान्‌ नृप,“इस समय तुम राजाके पदपर प्रतिष्ठित हो और पाण्डव राज्यसे भ्रष्ट हो गये हैं। तुम श्रीसम्पन्न हो और वे श्रीहीन हैं। तुम समृद्धिशाली हो और वे निर्धन हो गये हैं। नरेश्वर! तुम इसी दशामें चलकर पाण्डवोंको देखो

Transliteration

vaiśampāyana uvāca | sthito rājye cyutān rājāc chriyā hīnān chriyā vṛtaḥ | asamṛddhān samṛddhārthaḥ paśya pāṇḍusutān nṛpa ||

Translation

ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਆਖਿਆ— ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਰਾਜ-ਸਿੰਘਾਸਨ ਉੱਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ, ਅਤੇ ਪਾਂਡੂਸੁਤ ਰਾਜ ਤੋਂ ਚੁੱਕੇ ਗਏ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਸ਼੍ਰੀ-ਸੰਪੰਨ ਹੋ, ਉਹ ਸ਼੍ਰੀ-ਹੀਨ; ਤੁਸੀਂ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਹੋ, ਉਹ ਨਿਰਧਨ। ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ! ਇਸੇ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖੋ।

Word by Word

• {'vaiśampāyana uvāca': 'Vaiśampāyana said', 'sthitaḥ': 'standing

• firmly placed', 'rājye': 'in the kingdom

• in royal power', 'cyutān': 'fallen

• deprived', 'rājāt / rājya-': 'from kingship/kingdom (context: deprived of the kingdom)', 'śriyā': 'by fortune

• by royal splendor (Śrī)', 'hīnān': 'devoid of

• lacking', 'vṛtaḥ': 'covered

• endowed', 'asamṛddhān': 'not prosperous

• impoverished', 'samṛddha-arthaḥ': 'one whose resources/aims are fulfilled

• wealthy in means', 'paśya': 'see

• behold', 'pāṇḍusutān': 'the sons of Pāṇḍu

• the Pāṇḍavas', 'nṛpa': 'O king'}

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Pāṇḍu
• Pāṇḍavas (sons of Pāṇḍu)
• King (nṛpa; addressed figure)