Shloka 383
Duryodhana’s Śaraṇāgati and the Pāṇḍavas’ Resolve
Gandharva Encounter
Devanagari script
परिवार्य शनैर्याति यादोभिववविधैर्वृत: । जलके स्वामी भगवान् वरुण हाथमें भयंकर पाश लिये उस त्रिशूलको सब ओरसे घेरकर धीरे-धीरे चल रहे थे। उनके साथ नाना प्रकारकी आकृतिवाले जलजन्तु भी थे
Transliteration
parivārya śanair yāti yādobhir vividhair vṛtaḥ | jalake svāmī bhagavān varuṇaḥ haste bhayaṅkara-pāśaṃ dhṛtvā taṃ triśūlaṃ sarvataḥ parivārya śanaiḥ śanaiḥ cacāra | tasya saha nānā-vidhākṛtayaḥ jalajantavaś ca āsan |
Translation
ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਜਲਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਭਗਵਾਨ ਵਰੁਣ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਪਾਸ਼ ਧਾਰੇ, ਉਸ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਘੇਰ ਕੇ, ਅਨੇਕਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਜਲਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਵਿਰਤ ਹੋਏ, ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਨਾ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਜਲਚਰ ਵੀ ਸਨ।
Word by Word
परिवार्यhaving surrounded/encircled
परिवार्य:
Karma
TypeVerb
Rootपरि+वृ (धातु)
Formल्यप् (absolutive/gerund), कर्तरि
शनैःslowly, gradually
शनैः:
Karana
TypeIndeclinable
Rootशनैः (अव्यय)
यातिgoes, proceeds
याति:
Karta
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलट् (present), 3, singular, परस्मैपद
यादोभिःby/with aquatic beings (sea-creatures)
यादोभिः:
Karana
TypeNoun
Rootयादस् (प्रातिपदिक)
Formneuter, instrumental, plural
विविधैःvarious, diverse
विविधैः:
Karana
TypeAdjective
Rootविविध (प्रातिपदिक)
Formneuter, instrumental, plural
वृतःsurrounded, encompassed
वृतः:
Karta
TypeAdjective
Rootवृत (कृदन्त; √वृ/वृञ् 'to cover, surround')
Formक्त (past passive participle), masculine, nominative, singular
Speaker
मार्कण्डेय उवाच
Characters & Entities
M
MārkaṇḍeyaV
VaruṇaP
pāśa (noose)T
triśūla (trident)Y
yādasa/jalajantu (aquatic beings)Sandhi Notes