Shloka 20
Adhyāya 227: Duryodhana’s Deliberation and the Ghoṣa-yātrā Pretext
Dvaita-vana
स््रष्टारमपि लोकानां युधि विक्रम्य नाशयेत् । न बालमुत्सहे हन्तुमिति शक्र: प्रभाषते,तब इन्द्रने व्यथित होकर उन देवताओंसे कहा--“देवताओ! यह बालक बड़ा बलवान् है। यह लोकस्रष्टा ब्रह्माको भी युद्धमें पराक्रम करके मार सकता है। अतः मुझमें इस बालकको मारनेका साहस नहीं है।” इन्द्र बार-बार यही बात दुहराने लगे
sraṣṭāram api lokānāṁ yudhi vikramya nāśayet | na bālam utsahe hantum iti śakraḥ prabhāṣate ||
ਇੰਦਰ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ—“ਇਹ ਬਾਲਕ ਬਹੁਤ ਬਲਵਾਨ ਹੈ; ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਲੋਕ-ਸ੍ਰਿਸ਼ਟਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਵੀ ਨਾਸ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।” ਇੰਦਰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਇਹੀ ਗੱਲ ਦੁਹਰਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ।
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
Even when one possesses the power to destroy, dharma may require restraint—especially regarding the killing of a child or the vulnerable. Indra’s hesitation frames ethical limits within warfare and divine action.
Mārkaṇḍeya reports Indra’s reaction: Indra, shaken by the child’s immense might (so great it could threaten even Brahmā), tells the assembled gods that he cannot bring himself to kill the child and repeats this refusal.