Shloka 99
कृतयुगवर्णनम् तथा राजधर्मोपदेशः
Kṛtayuga Description and Instruction on Royal Dharma
ततो बालेन तेनैवमुक्तस्थासीत् तदा मम । निर्वेदो जीविते दीर्घे मनुष्यत्वे च भारत,उस बालकके ऐसा कहनेपर उस समय मुझे अपने दीर्घ-जीवन और मानव-शरीरपर बड़ा खेद और वैराग्य हुआ
tato bālena tenaivam uktasthāsīt tadā mama | nirvedo jīvite dīrghe manuṣyatve ca bhārata ||
ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਭਾਰਤ! ਉਸ ਬਾਲਕ ਦੇ ਇਉਂ ਕਹਿਣ ਨਾਲ, ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਲੰਬੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਹੋਣ ਦੀ ਹਾਲਤ ਪ੍ਰਤੀ ਵੀ ਗਹਿਰਾ ਨਿਰਵੇਦ ਤੇ ਵੈਰਾਗ ਉੱਠ ਆਇਆ।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
A brief encounter and a child’s words can awaken nirveda—clear-eyed disillusionment with mere longevity and worldly identity—prompting ethical self-examination and a turn toward higher values beyond bodily life.
The narrator (Vaiśaṃpāyana) reports that after being addressed by a boy, he immediately felt strong weariness toward prolonged life and even toward the state of being human, signaling a shift into detachment and reflective renunciation.