Shloka 11
Karma, Preta-gati, and the Continuity of Phala
Mārkaṇḍeya’s Instruction
सर्प उवाच नहुषो नाम राजाहमासं पूर्वस्तवानघ । प्रथित: पजचम: सोमादायो: पुत्रो नराधिप,सर्प बोला--निष्पाप नरेश! मैं पूर्वजन्ममें तुम्हारा विख्यात पूर्वज नहुष नामका राजा था। चन्द्रमासे पाँचवीं पीढ़ीमें जो आयु नामक राजा हुए थे, उन्हींका मैं पुत्र हूँ
sarpa uvāca | nahuṣo nāma rājāham āsaṃ pūrvas tavānagha | prathitaḥ pañcamaḥ somād āyoḥ putro narādhipa ||
ਸੱਪ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਨਿਸ਼ਪਾਪ ਰਾਜਨ! ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੂਰਵਜ ਨਹੁਸ਼ ਨਾਮ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ! ਸੋਮ (ਚੰਦਰ) ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਯੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਪੰਜਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਜੋਂ ਮੈਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਾਂ।
सर्प उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds the ethical weight of lineage and past identity: one’s present condition may conceal a prior status, and recognition of ancestry and former deeds frames moral reflection in the narrative.
A serpent speaks to a king and reveals his true identity: he was formerly the famous king Nahuṣa, connected to the lunar dynasty as a descendant of Soma and as the son of Āyu.