Shloka 14
प्रावृट्-शरत्-वर्णनम् — Description of the Monsoon and Autumn; Sarasvatī in the Pāṇḍavas’ Exile
स मातज्गशतप्राणो मनुष्पशतवारण: सिंहशार्दूलविक्रान्तो वने तस्मिन् महाबल:,उनमें सैकड़ों मतवाले गजराजोंके समान बल था। वे एक साथ सौ-सौ मनुष्योंका वेग रोक सकते थे। उनका पराक्रम सिंह और शार्दूलके समान था महाबली भीम उस वनमें वृक्षोंको उखाड़ते और उन्हें वेगपूर्वक पुनः तोड़ डालते थे। वे अपनी गर्जनासे उस वन्य भूमिके प्रदेशों तथा समूचे वनको गुँजाते रहते थे
sa mātaṅgaśatapāṇo manuṣyaśatavāraṇaḥ siṁhaśārdūlavikrānto vane tasmin mahābalaḥ
ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਮਹਾਬਲੀ ਭੀਮ ਸੌ ਮਸਤ ਹਾਥੀ-ਰਾਜਿਆਂ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਾਣ-ਬਲ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ। ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਸੌ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਵੇਗ ਨੂੰ ਰੋਕ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਿੰਘ ਤੇ ਸ਼ਾਰਦੂਲ ਵਰਗਾ ਉਸ ਦਾ ਵਿਕਰਮ ਸੀ। ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਇਹ ਪ੍ਰਚੰਡ ਸ਼ਕਤੀ ਕਮਜ਼ੋਰਾਂ ਲਈ ਢਾਲ ਅਤੇ ਦੁਰਾਚਾਰੀਆਂ ਲਈ ਡਰ ਬਣਦੀ ਸੀ।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights that immense power is ethically significant when it serves dharma—strength becomes meaningful as restraint against harm and as protection amid adversity, rather than as mere domination.
Vaiśampāyana describes a mighty figure in the forest whose vigor is compared to many elephants and whose valor matches a lion and tiger, emphasizing an atmosphere of formidable presence during the forest episode.