Shloka 46
Kuberasaras-darśana (Bhīma beholds Kubera’s guarded lotus-lake) / कुबेरसरः-दर्शनम्
धार्मिकान् धर्मकार्येषु अर्थकार्येषु पण्डितान् । सत्रीषु क्लीबान् नियुज्जीत क्रूरान् क्रूरेषु कर्मसु,राजाको चाहिये कि वह धर्मके कार्योमें धार्मिक पुरुषोंको, अर्थसम्बन्धी कार्योमें अर्थशास्त्रके पण्डितोंको, स्त्रियोंकी देख-भालके लिये नपुंसकोंको और कठोर कार्याँमें क्रूर स्वभावके मनुष्योंको लगावे
dhārmikān dharmakāryeṣu arthakāryeṣu paṇḍitān | strīṣu klībān niyujjīta krūrān krūreṣu karmasu ||
ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਧਰਮ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਮੀ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ, ਅਰਥ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਡਿਤਾਂ ਨੂੰ, ਅੰਤਹਪੁਰ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਲਈ ਕਲੀਬਾਂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਕਠੋਰ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਠੋਰ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰੇ।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse teaches role-appropriate governance: a ruler should allocate responsibilities according to a person’s moral character and practical expertise—righteous people for dharma-based duties, learned experts for economic and administrative matters, and those suited by temperament for tasks requiring severity—so that public order and justice are maintained effectively.
In Vaiśampāyana’s narration, a general instruction on rājadharma (the king’s code of conduct) is being stated: it outlines how a king should staff and delegate different kinds of work within the realm, emphasizing prudent appointment and functional specialization.