Shloka 6
Ghaṭotkaca’s Conveyance to Badarī and Entry into the Nara-Nārāyaṇa Āśrama (घटोत्कच-वाहनम्; नरनारायणाश्रम-प्रवेशः)
Devanagari script
नकुल उवाच राजन् पञज्चालराजस्य सुतेयमसितेक्षणा । श्रान्ता निपतिता भूमौ तामवेक्षस्व भारत,तत्पश्चात् नकुलने कहा--भरतकुलभूषण महाराज! यह श्याम नेत्रवाली पांचालराजकुमारी द्रौपदी थककर धरतीपर गिर पड़ी है, आप आकर इसे देखिये
Transliteration
nakula uvāca rājann pañcālarājasya suteyam asitekṣaṇā | śrāntā nipatitā bhūmau tām avekṣasva bhārata ||
Translation
ਨਕੁਲ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਰਾਜਨ! ਇਹ ਪਾਂਚਾਲ ਰਾਜੇ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਸ਼ਿਆਮ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੀ। ਥੱਕ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ ਹੈ। ਹੇ ਭਰਤਵੰਸ਼ੀ, ਆ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖੋ।
Word by Word
नकुलःNakula
नकुलः:
Karta
TypeNoun
Rootनकुल
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), Third, Singular, Parasmaipada
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
पाञ्चालराजस्यof the king of Panchala
पाञ्चालराजस्य:
TypeNoun
Rootपाञ्चालराज
FormMasculine, Genitive, Singular
सुताdaughter
सुता:
Karta
TypeNoun
Rootसुता
FormFeminine, Nominative, Singular
इयम्this (woman)
इयम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormFeminine, Nominative, Singular
असितेक्षणाdark-eyed
असितेक्षणा:
TypeAdjective
Rootअसितेक्षणा
FormFeminine, Nominative, Singular
श्रान्ताweary, exhausted
श्रान्ता:
TypeAdjective
Rootश्रान्त
FormFeminine, Nominative, Singular
निपतिताfallen down
निपतिता:
TypeVerb
Rootनि-पत्
FormPast passive participle (क्त), Feminine, Nominative, Singular
भूमौon the ground
भूमौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभूमि
FormFeminine, Locative, Singular
ताम्her
ताम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Accusative, Singular
अवेक्षस्वlook at, behold
अवेक्षस्व:
TypeVerb
Rootअव-ईक्ष्
FormImperative, Second, Singular, Atmanepada
भारतO Bharata (descendant of Bharata)
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
नकुल उवाच
Characters & Entities
N
NakulaD
DraupadīP
Pañcālarāja (king of Pañcāla)B
Bhārata (addressee, a descendant of Bharata)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes