Previous Verse
Next Verse

Shloka 30

Aṣṭāvakra–Kahoda Upākhyāna: Śvetaketu’s Āśrama, Sarasvatī, and the Origin of Aṣṭāvakra

बाज बोला--धर्मज्ञ नरेश! मैं इन्द्र हूँ और यह कबूतर साक्षात्‌ अग्निदेव हैं। हम दोनों आपके धर्मकी परीक्षा लेनेके लिये इस यज्ञशालामें आपके निकट आये थे ।। यत्‌ ते मांसानि गात्रेभ्य उत्कृत्तानि विशाम्पते । एषा ते भास्वती कीर्तिलोकानभिभविष्यति,प्रजानाथ! आपने अपने अंगोंसे जो मांस काटकर चढ़ाये हैं, उससे फैली हुई आपकी प्रकाशमान कीर्ति सम्पूर्ण लोगोंसे बढ़कर होगी

śyena uvāca — dharmajña nareśa! ahaṃ indraḥ, ayaṃ ca kapotaḥ sākṣād agnidevaḥ. āvām ubhau tava dharmaparīkṣārthaṃ asyāṃ yajñaśālāyāṃ tava samīpam āgatāv. yat te māṃsāni gātrebhya utkṛttāni viśāmpate, eṣā te bhāsvatī kīrtiḥ lokān abhibhaviṣyati prajānātha.

ਬਾਜ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਧਰਮਜਾਣੂ ਰਾਜਨ! ਮੈਂ ਇੰਦਰ ਹਾਂ ਅਤੇ ਇਹ ਕਬੂਤਰ ਸਾਖਾਤ ਹਵ੍ਯਵਾਹਨ ਅਗਨੀਦੇਵ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਤੇਰੇ ਧਰਮ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਯੱਗਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਏ ਸੀ। ਪ੍ਰਜਾਨਾਥ! ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਜੋ ਮਾਸ ਕੱਟ ਕੇ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਕੀਰਤੀ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਤੋਂ ਵਧੇਗੀ।

यत्which/that (what)
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
तेof you/your
ते:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormGenitive, Singular
मांसानिflesh pieces
मांसानि:
Karma
TypeNoun
Rootमांस
FormNeuter, Nominative/Accusative, Plural
गात्रेभ्यःfrom (your) limbs
गात्रेभ्यः:
Apadana
TypeNoun
Rootगात्र
FormNeuter, Ablative, Plural
उत्कृत्तानिcut out, excised
उत्कृत्तानि:
TypeParticiple
Rootउत् + कृद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Plural, Passive (past participle)
विशाम्पतेO lord of the people
विशाम्पते:
TypeNoun
Rootविशाम् + पति
FormMasculine, Vocative, Singular
एषाthis (she/this)
एषा:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormFeminine, Nominative, Singular
तेyour
ते:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormGenitive, Singular
भास्वतीshining, radiant
भास्वती:
TypeAdjective
Rootभास्वत्
FormFeminine, Nominative, Singular
कीर्तिःfame, renown
कीर्तिः:
Karta
TypeNoun
Rootकीर्ति
FormFeminine, Nominative, Singular
लोकान्worlds/people
लोकान्:
Karma
TypeNoun
Rootलोक
FormMasculine, Accusative, Plural
अभिभविष्यतिwill surpass/overcome
अभिभविष्यति:
TypeVerb
Rootअभि + भू
FormSimple Future (Luṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
प्रजानाथO lord of subjects
प्रजानाथ:
TypeNoun
Rootप्रजाः + नाथ
FormMasculine, Vocative, Singular

श्येन उवाच

Ś
Śyena (hawk)
I
Indra
K
Kapota (dove/pigeon)
A
Agni
K
King (viśāmpati/prajānātha)
Y
Yajñaśālā (sacrificial hall)