Shloka 46
उद्योगपर्व — अध्याय ८१: कृष्णस्य दूतप्रयाणम्
Udyoga Parva, Chapter 81: Krishna Sets Out as Envoy
'भामिनि! जिनपर तुम कुपित हुई हो, उन विपक्षियोंकी स्त्रियाँ भी अपने कुट॒म्बी, बन्धु-बान्धव, मित्रवृन्द तथा सेनाओंके मारे जानेपर इसी तरह रोयेंगी ।।
bhāmini! yān prati tvaṁ kupitāsi teṣāṁ vipakṣīyāḥ striyo 'pi sva-kuṭumbibāndhava-mitravṛnda-senānāṁ nihateṣu tathāiva rodiṣyanti. ahaṁ ca tat kariṣyāmi bhīmārjunayamaiḥ saha, yudhiṣṭhira-niyogena daivāc ca vidhinirmitāt.
ਹੇ ਭਾਮਿਨੀ! ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਉੱਤੇ ਤੂੰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਈ ਹੈਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਘਰਾਣੇ, ਗਿਆਤੀ-ਬਾਂਧਵਾਂ, ਮਿੱਤਰ-ਵਰਗ ਅਤੇ ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ ਇਉਂ ਹੀ ਰੋਣਗੀਆਂ। ਅਤੇ ਮੈਂ ਵੀ ਭੀਮ, ਅਰਜੁਨ ਅਤੇ ਯਮ ਦੇ ਨਾਲ—ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਅਤੇ ਵਿਧੀ-ਨਿਰਮਿਤ ਦੈਵ ਦੇ ਕਾਰਨ—ਉਹੀ ਕਰਾਂਗਾ।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the moral weight and inevitability of war’s consequences: violence rebounds as grief upon families on both sides. It also frames action as occurring under both human agency (obedience to Yudhiṣṭhira’s command) and a larger determinism (daiva/vidhi), highlighting the Mahābhārata tension between duty-driven choice and fate.
In the Udyoga Parva’s lead-up to the Kurukṣetra war, the speaker conveys a grim assurance: the opponents’ women will mourn when their men and armies fall. The narrator adds that ‘I too will do this’ alongside Bhīma and Arjuna (and ‘Yama’ as a force/personification of death), acting under Yudhiṣṭhira’s directive and the compulsion of destiny.