Shloka 3
उद्योगपर्व — अध्याय ८१: कृष्णस्य दूतप्रयाणम्
Udyoga Parva, Chapter 81: Krishna Sets Out as Envoy
वैशम्पायनजी कहते हैं-जनमेजय! सिरपर अत्यन्त काले और लम्बे केश धारण करनेवाली ट्रुपदराजकुमारी कृष्णा राजा युधिष्छिरके धर्म और अर्थसे युक्त हितकर वचन सुनकर शोकसे कातर हो उठी और महारथी सात्यकि तथा सहदेवकी प्रशंसा करके वहाँ बैठे हुए दशार्हकुलभूषण श्रीकृष्णसे कुछ कहनेको उद्यत हुई ।।
vaiśampāyana uvāca—janamejaya! śirasi atyanta-kālān dīrghān ca keśān dhārayantī drupadarāja-kumārī kṛṣṇā rājñaḥ yudhiṣṭhirasya dharma-artha-yuktān hitakarān vacanān śrutvā śoka-santaptābhavat; mahārathī sātyakiṃ ca sahadevaṃ ca praśaṃsya tatra niṣaṇṇaṃ dāśārha-kula-bhūṣaṇaṃ śrīkṛṣṇaṃ kiñcid vaktum udyatā. bhīmasenaṃ ca saṃśāntaṃ dṛṣṭvā paramadurmanāḥ, aśru-pūrṇekṣaṇā vākyam uvācedaṃ manasvinī—
ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਜਨਮੇਜਯ! ਦ੍ਰੁਪਦ ਰਾਜੇ ਦੀ ਕੁਮਾਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ (ਦ੍ਰੌਪਦੀ), ਜਿਸ ਦੇ ਕੇਸ ਬਹੁਤ ਕਾਲੇ ਅਤੇ ਲੰਮੇ ਸਨ, ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੇ ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹਿਤਕਰ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਕਾਤਰ ਹੋ ਗਈ। ਮਹਾਰਥੀ ਸਾਤ੍ਯਕੀ ਅਤੇ ਸਹਦੇਵ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਕੇ, ਉੱਥੇ ਬੈਠੇ ਦਾਸ਼ਾਰ੍ਹ ਕੁਲ-ਭੂਸ਼ਣ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਕੁਝ ਕਹਿਣ ਲਈ ਉਹ ਉਦਯਤ ਹੋਈ। ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਅਤਿ ਸ਼ਾਂਤ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਮਨਸਵਿਨੀ ਹੋਰ ਵੀ ਦੁਖੀ ਹੋਈ; ਅੱਖਾਂ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਆਈਆਂ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਕਿਹਾ—
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights the ethical strain of decision-making before conflict: Yudhiṣṭhira’s counsel is framed as both dharma- and artha-informed (moral duty plus practical policy), yet Draupadī’s grief shows that righteous reasoning does not erase emotional and moral injury. It sets up a dialogue where justice, restraint, and the demand for redress must be weighed.
After hearing Yudhiṣṭhira’s beneficial counsel, Draupadī—still overwhelmed by sorrow—praises Sātyaki and Sahadeva and then turns to Kṛṣṇa to speak. Seeing Bhīma unexpectedly calm intensifies her distress; with tear-filled eyes, she begins addressing Kṛṣṇa, signaling an impending appeal or argument about the course ahead.