Shloka 62
Udyoga-parva Adhyāya 71 — Kṣatra-dharma Counsel, Public Legitimacy, and Mobilization
अकीर्ति सर्वभूतेषु शाश्वतीं सोडधिगच्छति । जो शत्रुके कुलमें आबालवृद्ध सभी पुरुषोंका उच्छेद कर डालता है, वह वीरोचित यशसे वंचित हो जाता है। वह समस्त प्राणियोंमें सदा बनी रहनेवाली अपकीर्ति (निन्दा)-का भागी होता है || ६१ है || न हि वैराणि शाम्यन्ति दीर्घकालधृतान्यपि
akīrtiḥ sarvabhūteṣu śāśvatīṁ so 'dhigacchati | yo śatruke kule ābālavṛddhaṁ sarveṣāṁ puruṣāṇām ucchedaṁ karoti sa vīrocita-yaśasā vañcito bhavati | sa samasta-prāṇiṣu sadā sthitāyā apakīrteḥ (nindāyāḥ) bhāgī bhavati ||
ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਸਦੀਵੀ ਬਦਨਾਮੀ ਪਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵੈਰੀ ਦੇ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗਾਂ ਤੱਕ ਸਾਰੇ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀਰਾਂ ਵਾਲੀ ਕੀਰਤੀ ਗਵਾ ਬੈਠਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਦਾ ਲਈ ਨਿੰਦਾ ਦਾ ਪਾਤਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
Even in conflict, indiscriminate annihilation—especially wiping out an enemy’s entire family across generations—is condemned. Such cruelty destroys true heroic honor and brings lasting ill-fame before all beings; dharma requires restraint and proportionality in violence.
In Udyoga Parva’s pre-war deliberations, Yudhiṣṭhira articulates a moral boundary for kṣatriya conduct: victory sought through total extermination of an enemy’s lineage is not valor but a source of perpetual blame, undermining the very fame warriors seek.