Shloka 13
Dhṛtarāṣṭra’s Inquiry and Sañjaya’s Etymologies of Kṛṣṇa’s Names
Puruṣottama-nāma-nirvacana
वैचित्रवीर्य पुरुषा: क्रोधहर्षसमावृता: । सिता बहुविधे: पाशैर्ये न तुष्टाः स्वकैर्धनै:,विचित्रवीर्यकुमार! जो मनुष्य अपने धनसे संतुष्ट नहीं हैं और काम आदि विविध प्रकारके बन्धनोंसे बँधकर हर्ष और क्रोधके वशीभूत हो रहे हैं, वे काममोहित पुरुष अंधोंके नेतृत्वमें चलनेवाले अंधोंकी भाँति अपने कर्माद्वारा प्रेरित होकर बारंबार यमराजके वशमें आते हैं
vaicitryavīrya-puruṣāḥ krodha-harṣa-samāvṛtāḥ | sitā bahu-vidhaiḥ pāśair ye na tuṣṭāḥ svakair dhanaiḥ ||
ਹੇ ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰਯ ਦੇ ਪੁੱਤਰ! ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਧਨ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਅਤੇ ਕਾਮ-ਮੋਹ ਆਦਿ ਅਨੇਕਾਂ ਫਾਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੱਝ ਕੇ ਹर्ष ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਦੇ ਵਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੇਰਣ ਨਾਲ ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਨੇਤ੍ਰਿਤਵ ਵਿੱਚ ਤੁਰਦੇ ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਵਾਂਗ ਮੁੜ ਮੁੜ ਯਮ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
व्यास उवाच
Educational Q&A
Lack of contentment and being ruled by anger and exhilaration—while bound by desire and delusion—causes repeated downfall; one’s own karma drives one again and again toward death’s dominion (Yama).
Vyāsa addresses the Kuru heir (a ‘son of Vicitravīrya’) with a moral warning: those in the royal line who are dissatisfied and emotionally driven become trapped in worldly snares and repeatedly meet ruin, like blind followers led by blind guides.