Shloka 13
Dhṛtarāṣṭra–Duryodhana Dialogue on Peace and the Refusal of Compromise
रथो वेदी ख्रुवः खड्गो गदा स्लरुक् कवचोडजिनम् | चातुर्ोत्रं च धुर्या मे शरा दर्भा हविर्यश:
ratho vedī dhruvaḥ khaḍgo gadā sruk kavacājinaṃ | cāturotraṃ ca dhuryā me śarā darbhā havir yaśaḥ ||
ਦੁਰਯੋਧਨ ਬੋਲਿਆ—ਮੇਰਾ ਰਥ ਹੀ ਵੇਦੀ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਤਲਵਾਰ ਹੀ ਖ਼ਰੁਵ (ਥਿਰ ਖੰਭ) ਹੈ; ਮੇਰੀ ਗਦਾ ਹੀ ਸ੍ਰੁਵ (ਆਹੁਤੀ ਦਾ ਚਮਚਾ) ਹੈ, ਮੇਰਾ ਕਵਚ ਹੀ ਮ੍ਰਿਗਚਰਮ ਹੈ। ਰਥ ਢੋਣ ਵਾਲੇ ਮੇਰੇ ਚਾਰ ਘੋੜੇ ਹੀ ਚਾਰ ਹੋਤ੍ਰ ਹਨ; ਮੇਰੇ ਬਾਣ ਦರ್ಭ ਹਨ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਯਸ਼ ਹੀ ਹਵਿਸ (ਆਹੁਤੀ) ਹੈ।
दुर्योधन उवाच
Educational Q&A
The verse shows how Duryodhana reinterprets sacred Vedic sacrifice as a metaphor for warfare, revealing an ethical inversion: ritual symbols meant for dharma are appropriated to sanctify aggression and the pursuit of fame.
In Udyoga Parva, as the conflict moves toward war, Duryodhana speaks in a defiant, self-affirming tone, describing his martial preparations as if they were components of a yajña—chariot as altar, weapons as ritual implements, and fame as the offering.