Shloka 76
Udyoga-parva Adhyāya 47 — Arjuna’s Deterrent Declaration
Sañjaya’s Report
अस्ति नून॑ कर्म कृतं पुरस्ता- दनिर्विष्ट पापकं धार्तराष्ट्रे: । उस समय गाण्डीवधारी अर्जुन युद्धके लिये उत्सुक जान पड़ते थे। उनके कमलसदृश नेत्र लाल हो गये थे। उन्होंने इस प्रकार कहा--'यदि दुर्योधन अजमीढकुलनन्दन महाराज युधिष्ठिरका राज्य नहीं छोड़ता है तो निश्चय ही धृतराष्ट्रके पुत्रोंका पूर्वजन्ममें किया हुआ कोई ऐसा पापकर्म प्रकट हुआ है
sañjaya uvāca | asti nūnaṃ karma kṛtaṃ purastād anirviṣṭa-pāpakaṃ dhārtarāṣṭraiḥ |
ਹੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ! ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਅਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਪਾਪਕਰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਹੁਣ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਫਲ ਦੇਣ ਨੂੰ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਉਸਦਾ ਫਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੋਗਣਾ ਹੀ ਪਵੇਗਾ। ਇਸੇ ਨੇ ਕਿਵਾੜ ਦੇ ਪੱਲੇ ਨਾਲ ਪਾਂਡ੍ਯ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਡਾਲਿਆ, ਦੰਤਕੂਰ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕਲਿੰਗ ਦੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਨੇ ਵਾਰਾਣਸੀ ਨੂੰ ਐਸਾ ਸਾੜਿਆ ਕਿ ਉਹ ਨਗਰੀ ਅਨੇਕ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਅਨਾਥ ਵਾਂਗ ਪਈ ਰਹੀ।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse frames the unfolding conflict as the maturation of past karma: unexpiated wrongdoing eventually manifests as unavoidable suffering, emphasizing moral causality and accountability.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that the Kauravas’ present predicament signals the surfacing of earlier sinful deeds; in the immediate context, Arjuna’s battle-readiness and Duryodhana’s refusal to yield the kingdom are read as signs that consequences are now inevitable.