Shloka 26

Udyoga-parva Adhyāya 47 — Arjuna’s Deterrent Declaration

Sañjaya’s Report

Devanagari script

त्यक्तात्मान: पार्थिवा योधनाय समादिष्टा धर्मराजेन सूत । रथै: शुभ्रे: सैन्यमभिद्रवन्तो दृष्टवा पश्चात्‌ तप्स्यते धार्तराष्ट्र:

Transliteration

sañjaya uvāca |

tyaktātmānaḥ pārthivā yodhanāya samādiṣṭā dharmarājena sūta |

rathaiḥ śubhrair sainyam abhidravantō dṛṣṭvā paścāt tapsyate dhārtarāṣṭraḥ ||

Translation

ਸੰਜਯ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਸੂਤ! ਜਦੋਂ ਧਰਮਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ, ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਤਿਆਗ ਚੁੱਕੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਚਮਕਦੇ ਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਕੌਰਵ ਸੈਨਾ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪੈਣਗੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦੁਰਯੋਧਨ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਯੁੱਧ ਚੁਣਨ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਛਤਾਵਾ ਕਰੇਗਾ।

Word by Word

• त्यक्तात्मानः: those who have renounced (their) selves / life-risking
• त्यक्तात्मानः: Karta
• Type: Adjective
• Root: त्यक्त-आत्मन्
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• पार्थिवाः: kings
• पार्थिवाः: Karta
• Type: Noun
• Root: पार्थिव
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• योधनाय: for fighting / for battle
• योधनाय: Sampradana
• Type: Noun
• Root: योधन
• Form: Neuter, Dative, Singular

• समादिष्टाः: having been commanded / ordered
• समादिष्टाः: Karta
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-√दिश्
• Form: Masculine, Nominative, Plural, Past passive participle (क्त)

• धर्मराजेन: by Dharmaraja (Yudhiṣṭhira)
• धर्मराजेन: Karana
• Type: Noun
• Root: धर्मराज
• Form: Masculine, Instrumental, Singular

• सूत: O charioteer (Sañjaya)
• सूत: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: सूत
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• रथैः: with chariots
• रथैः: Karana
• Type: Noun
• Root: रथ
• Form: Masculine, Instrumental, Plural

• शुभ्रैः: bright / splendid
• शुभ्रैः: Karana
• Type: Adjective
• Root: शुभ्र
• Form: Masculine, Instrumental, Plural

• सैन्यम्: army
• सैन्यम्: Karma
• Type: Noun
• Root: सैन्य
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• अभिद्रवन्तः: rushing upon / attacking
• अभिद्रवन्तः: Karta
• Type: Verb
• Root: अभि-√द्रु
• Form: Masculine, Nominative, Plural, Present active participle (शतृ)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Karma
• Type: Verb
• Root: √दृश्
• Form: Absolutive/Gerund (क्त्वा)

• पश्चात्: afterwards / later
• पश्चात्: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: पश्चात्

• तप्स्यते: will repent / will suffer remorse
• तप्स्यते: Karta
• Type: Verb
• Root: √तप्
• Form: Simple future (लृट्), 3rd, Singular, Ātmanepada

• धार्तराष्ट्रः: the son of Dhṛtarāṣṭra (Duryodhana)
• धार्तराष्ट्रः: Karta
• Type: Noun
• Root: धार्तराष्ट्र
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• संजय: O Sañjaya
• संजय: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: संजय
• Form: Masculine, Vocative, Singular

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Sūta (addressed)
• Dharmarāja (Yudhiṣṭhira)
• Dhārtarāṣṭra (Duryodhana)
• pārthivāḥ (kings)
• ratha (chariots)
• sainya (army; Kaurava host implied)