Shloka 16
Udyoga-parva Adhyāya 47 — Arjuna’s Deterrent Declaration
Sañjaya’s Report
यदा द्रष्टा भीमसेनं रथस्थं गदाहस्तं क्रोधविषं वमन्तम् । अमर्षणं पाण्डवं भीमवेगं तदा युद्ध धार्तराष्ट्रोडन्वतप्स्यत्
yadā draṣṭā bhīmasenaṁ rathasthaṁ gadāhastaṁ krodhaviṣaṁ vamantam | amarṣaṇaṁ pāṇḍavaṁ bhīmavegaṁ tadā yuddhe dhārtarāṣṭro 'nutapsyate ||
ਸੰਜਯ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਜਦੋਂ ਦੁਰਯੋਧਨ ਰਥ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਗਦਾ ਫੜੇ, ਕ੍ਰੋਧ-ਰੂਪੀ ਵਿਸ਼ ਉਗਲਦਾ ਜਿਹਾ, ਅਡੋਲ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਵੇਗ ਵਾਲਾ ਪਾਂਡਵ ਭੀਮਸੇਨ ਵੇਖੇਗਾ, ਤਦ ਯੁੱਧ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਨੂੰ ਸੋਚ ਕੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ-ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਪਛਤਾਵਾ ਹੋਵੇਗਾ।
संजय उवाच
Educational Q&A
Unchecked anger and pride lead to ruin and later remorse; the verse warns that provoking a righteous but formidable opponent brings consequences that cannot be undone once war begins.
Sañjaya foretells Duryodhana’s reaction in battle: when he sees Bhīma—mace in hand, blazing with wrath and unstoppable force—he will regret having driven events toward war, realizing the terrible outcome it will entail.