Shloka 6
यो नैतेभ्य: प्रच्यवेद् द्वादशभ्य: सर्वामपीमां पृथिवीं स शिष्यात् । त्रिभिद्धभ्यामेकतो वान्वितो यो नास्य स्वमस्तीति च वेदितव्यम्,जो इन बारह व्रतोंसे कभी च्युत नहीं होता, वह इस सम्पूर्ण पृथ्वीपर शासन कर सकता है। इनमेंसे तीन, दो या एक गुणसे भी जो युक्त है, उसका अपना कुछ भी नहीं होता--ऐसा समझना चाहिये (अर्थात् उसकी किसी भी वस्तुमें ममता नहीं होती)
yo naitebhyaḥ pracyaved dvādaśabhyaḥ sarvām apīmāṃ pṛthivīṃ sa śiṣyāt | tribhir dvābhyām ekato vānvito yo nāsya svam astīti ca veditavyam ||
ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰਾਂ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨਾਂ ਤੋਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗਦਾ, ਉਹ ਇਸ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਭੀ ਸ਼ਾਸਨ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੰਨ, ਦੋ ਜਾਂ ਇਕ ਗੁਣ ਵੀ ਹੋਵੇ—ਉਸ ਬਾਰੇ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਕੁਝ ਵੀ ‘ਆਪਣਾ’ ਨਹੀਂ; ਅਰਥਾਤ ਉਹ ਮਮਤਾ ਅਤੇ ਮਾਲਕੀ-ਭਾਵ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
सनत्युजात उवाच
Educational Q&A
Steadfastness in a complete set of ethical disciplines makes one truly fit to rule; partial attainment should culminate in inner renunciation—freedom from the sense of ‘mine’—so that virtue does not become a basis for pride or possession.
Sanatsujata continues his instruction on dharma and inner mastery in the Udyoga Parva context, presenting a standard of disciplined conduct for leadership and emphasizing that even limited virtue should be accompanied by non-attachment.