Shloka 36
हंस–साध्यसंवादः, वाक्-निग्रहः, महाकुल-लक्षणम्, शान्ति-उपायः
Hamsa–Sādhya Dialogue; Restraint of Speech; Marks of Noble Lineage; Means to Peace
कदर्यमाक्रोशकमश्रुतं च वनौकसं धूर्तममान्यमानिनम् । निष्ठरिणं कृतवैरं कृतघ्न- मेतान् भृशार्तोडपि न जातु याचेत्,बहुत दुःखी होनेपर भी कृपण, गाली बकनेवाले, मूर्ख, जंगलमें रहनेवाले, धूर्त, नीचसेवी, निर्दयी, वैर बाँधनेवाले और कृतघ्नसे कभी सहायताकी याचना नहीं करनी चाहिये
kadaryam ākrośakam aśrutaṃ ca vanaukasaṃ dhūrtaṃ amānyamāninam | niṣṭhuriṇaṃ kṛtavairaṃ kṛtaghnam etān bhṛśārto 'pi na jātu yācet ||
ਵਿਦੁਰ ਆਖਦਾ ਹੈ—ਘੋਰ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਜੂਸ, ਗਾਲਾਂ ਕੱਢਣ ਵਾਲੇ, ਅਗਿਆਨੀ-ਅਣਪੜ੍ਹ, ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖੇ ਵਸਨੀਕ, ਧੋਖੇਬਾਜ਼, ਜੋ ਆਪ ਮਾਣ ਚਾਹੁੰਦਾ ਪਰ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਣ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਨਿਰਦਈ, ਵੈਰ ਪਾਲਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤਘਨ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲੋਂ ਕਦੇ ਮਦਦ ਨਾ ਮੰਗੀਏ।
विदुर उवाच
Educational Q&A
Even when suffering greatly, one should not seek assistance from people of corrupt character—miserly, abusive, deceitful, cruel, hostile, or ungrateful—because such dependence invites further harm and loss of dignity, and is contrary to wise conduct (nīti) aligned with dharma.
Vidura is advising within the Udyoga Parva’s counsel-setting, offering practical moral guidance on whom to avoid relying upon. The verse lists character-types unfit to approach for help, emphasizing discernment in alliances and requests during times of crisis.