Shloka 42
सत्कृताश्च कृतार्थाश्च मित्राणां न भवन्ति ये । तान् मृतानपि क्रव्यादा: कृतघ्नान् नोपभुज्जते
satkṛtāś ca kṛtārthāś ca mitrāṇāṁ na bhavanti ye | tān mṛtān api kravyādāḥ kṛtaghnān nopabhuñjate ||
ਜੋ ਲੋਕ ਮਿੱਤਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾ ਕੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਤਾਰਥ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੱਚੇ ਮਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਬਣਦੇ, ਉਹ ਕ੍ਰਿਤਘਨ ਹਨ। ਅਜੇਹੇ ਕ੍ਰਿਤਘਨਾਂ ਦੇ ਮਰ ਜਾਣ ‘ਤੇ ਵੀ, ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲਾਸ਼-ਭੱਖੀ ਜੀਵ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਾਸ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੇ।
विदुर उवाच
Educational Q&A
Gratitude and reciprocity are essential to dharma in relationships: one who receives honor and benefit must respond with loyal friendship; ingratitude (kṛtaghnatā) is portrayed as a severe moral corruption.
In Vidura’s counsel during the tense pre-war negotiations of the Udyoga Parva, he condemns those who accept favors yet refuse true friendship, using a stark image—‘even carrion-eaters won’t eat them’—to stress how reprehensible ingratitude is.