Shloka 2
Ārjava, Satya, and the Virocana–Sudhanvan Exemplum
Udyoga-parva 35
चरन्तं हंसरूपेण महर्षि संशितव्रतम् । साध्या देवा महाप्राज्ञं पर्यपृच्छन्त वै पुरा,प्राचीनकालकी बात है, उत्तम व्रतवाले महाबुद्धिमान् महर्षि दत्तात्रेयजी हंस (परमहंस)-रूपसे विचर रहे थे; उस समय साध्यदेवताओंने उनसे पूछा
carantaṃ haṃsarūpeṇa maharṣiṃ saṃśitavratam | sādhya devā mahāprājñaṃ paryapṛcchanta vai purā ||
ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵਰਤਾਂ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਬੁੱਧੀ ਮਹਰਿਸ਼ੀ ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ ਪਰਮਹੰਸ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਾਧ੍ਯ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਪਰਮ ਗਿਆਨੀ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਧਰਮ ਅਤੇ ਪਰਮ ਤੱਤ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।
विदुर उवाच
Educational Q&A
The verse frames dharma as something approached through humble inquiry: even divine beings seek instruction from a sage who embodies disciplined vows and higher discernment, suggesting that ethical clarity arises from wisdom, restraint, and asking the right questions.
Vidura introduces an ancient episode: a great sage, moving about in the symbolic haṃsa/paramahaṃsa form, is approached by the Sādhya gods, who question him—setting up a didactic dialogue meant to illuminate right conduct and higher truth.