Shloka 54
Udyoga-parva Adhyāya 34 — Vidura’s Counsel on Deliberation, Speech-Discipline, and Dharmic Kingship
अष्टी नृपेमानि मनुष्यलोके स्वर्गस्थ लोकस्य निदर्शनानि । चत्वार्येषामन्ववेतानि सद्धि- श्वृत्वारि चैषामनुयान्ति सन््तः,राजन! मनुष्यलोकमें ये आठ गुण स्वर्गलोकका दर्शन करानेवाले हैं; इनमेंसे चार तो संतोंके साथ नित्य सम्बद्ध हैं--उनमें सदा विद्यमान रहते हैं और चारका सज्जन पुरुष अनुसरण करते हैं
aṣṭī nṛpemāni manuṣyaloke svargastha lokasya nidarśanāni | catvāry eṣām anvavetāni saddhiḥ śrutvāri caiṣām anuyānti santaḥ, rājan |
ਵਿਦੁਰ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਰਾਜਨ! ਮਨੁੱਖ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਅੱਠ ਗੁਣ ਹਨ ਜੋ ਸਵਰਗ-ਅਵਸਥਾ ਵੱਲ ਸਾਫ਼ ਸੰਕੇਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰ ਸੱਜਣਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਅਟੁੱਟ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿੱਤ ਜੁੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਹੋਰ ਚਾਰ ਉਹ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਰਮੀ ਲੋਕ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਅਨੁਸਰਣ ਤੇ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।
विदुर उवाच
Educational Q&A
Vidura teaches that certain virtues in human life function as markers of a higher, heaven-aligned way of living. Some virtues naturally abide in the truly good, while others must be deliberately pursued—together forming a practical map for ethical conduct.
In the Udyoga Parva, Vidura counsels the king (Dhṛtarāṣṭra) with moral instruction as war approaches. Here he introduces a framework of eight virtues connected with the good and with the pursuit of righteousness, preparing the listener for more detailed ethical guidance.